Kişisel veri uyuşmazlıklarında ilgili kişinin en sık kaybettiği hak, itiraz edilecek bir işlem olmadığı için değil, başvuru sırasının ve süresinin yanlış işletilmesi yüzünden kaybedilir. 6698 sayılı KVKK, Kurula gitmeden önce veri sorumlusuna başvurmayı zorunlu tutar. Bu rehber, açık rıza tartışmalarında o sırayı ve takvimi ele alıyor.
Açık Rıza Gerçekten Gerekli mi?
Uygulamadaki yaygın yanılgı, her veri işleme faaliyetinin açık rızaya dayanması gerektiğidir. Oysa KVKK, kanunlarda açıkça öngörülme, sözleşmenin kurulması veya ifası için gereklilik, hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi ve meşru menfaat gibi başka hukuka uygunluk sebepleri de sayar. Bu nedenle bir şikayet hazırlanırken önce işlemenin hangi sebebe dayandırıldığı belirlenmelidir. Rıza, özgür iradeyle ve belirli bir konuya ilişkin olarak, bilgilendirmeye dayanarak verilmelidir; hizmetin ön şartı haline getirilen rızanın geçerliliği tartışmalıdır.
İki Aşamalı Başvuru Takvimi
İlgili kişi önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle başvurur. Veri sorumlusunun talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırması gerekir. Başvuru reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse, ilgili kişi cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her halde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikayette bulunabilir. Bu iki süre birlikte işler; altmış günlük dış sınır kaçırıldığında şikayet yolu kapanır. Doğrudan Kurula yapılan başvurular ise ön koşul eksikliği nedeniyle işleme alınmayabilir.
Süre Riskini Azaltan Kontrol Listesi
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihini ispatlayan bir gönderim kaydı saklayın.
- Başvuru metninde talebinizi açıkça belirtin: bilgi talebi mi, silme talebi mi, aktarımın durdurulması mı?
- Otuz günlük cevap süresinin son gününü ve altmış günlük dış sınırı aynı takvime yazın.
- Aydınlatma metni ile rıza metninin ayrı belgeler olup olmadığını inceleyin; iç içe geçmiş metinler rızanın geçerliliğini zayıflatır.
- Rızanın geri alındığına dair bildirim yapıldıysa bunun tarihini ve veri sorumlusunun buna verdiği tepkiyi kaydedin.
- İçerik internette yayımlanmışsa 5651 kapsamındaki yolların ayrıca işletilip işletilmeyeceğini değerlendirin.
Şikayet Dışındaki Yollar
Kurula şikayet, uğranılan zararın tazminini kendiliğinden sağlamaz. Maddi veya manevi zarar doğmuşsa genel hükümlere göre tazminat talebi ayrıca gündeme gelir ve bu talebin kendi süre rejimi vardır. İki yolun paralel yürütülmesi mümkündür; ancak Kurul kararının beklenmesi tazminat davasındaki süre hesabını etkileyebileceğinden planlama baştan yapılmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; veri işleme faaliyetinin niteliği ve başvuru tarihleri sonucu belirler. Sürelerin kısa olması nedeniyle başvuru öncesinde hukuki görüş alınması yerinde olacaktır.