Kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza, sıkça başvurulan ancak en çok yanlış kullanılan hukuki sebeplerden biridir. 6698 sayılı Kanun açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay olarak tanımlar; internet ortamındaki içerik boyutunda ise 5651 sayılı Kanun devreye girebilir. Bu yazı, rızanın geçerliliği tartışmasını ve başvuru takvimini ele alıyor.
Rızayı Geçersiz Kılan Uygulamalar
Hizmetin sunulması bir rıza şartına bağlanmışsa, iradenin özgürlüğünden söz etmek güçleşir. Aynı şekilde sözleşme metnine gömülen, tek bir kutucukla birden fazla amaca birden alınan ya da kapsamı belirsiz bırakılan onaylar da tartışmaya açıktır. Rızanın geri alınabilir olduğu ve geri alma yönteminin ne olduğu bildirilmemişse, uygulamanın bütünü sorgulanır.
Başvuru Öncesi Toplanacak Kayıtlar
- Rızanın alındığı ekran, form veya sözleşme metninin tarihli örneği
- Aydınlatma yükümlülüğünün ne zaman ve nasıl yerine getirildiğine dair kayıt
- Verinin hangi amaçla işlendiğine ve kimlere aktarıldığına ilişkin bilgiler
- Rızanın geri alındığına dair bildirimin gönderim kaydı
- Talebe rağmen işlemenin sürdüğünü gösteren somut örnekler
Delil Eksikliği Kimin Aleyhine Sonuç Doğurur?
Açık rızanın varlığını ispat yükü veri sorumlusundadır. Ancak ilgili kişi bakımından da başvurunun yapıldığını, tarihini ve içeriğini gösteren kayıt bulunmadığında Kurula şikâyet aşaması sekteye uğrar. Telefonla ya da müşteri temsilcisi üzerinden yapılan görüşmeler, çoğu zaman başvuru olarak belgelenemez. Bu nedenle talebin yazılı ve kayıtlı bir kanaldan iletilmesi, sürecin ilerleyebilmesinin ön şartıdır.
İki Aşamalı Takvim
- Talep, veri sorumlusuna kimlik bilgileri ve somut istekle birlikte yazılı olarak iletilir.
- Veri sorumlusunun cevap vermesi için öngörülen otuz günlük süre takip edilir.
- Cevap olumsuzsa veya yetersizse öğrenme tarihinden itibaren otuz gün içinde Kurula şikâyet edilir.
- Her hâlükârda başvuru tarihinden itibaren altmış günlük üst sınır gözetilir.
- Zarar doğmuşsa genel hükümlere göre talep hakkı ayrıca değerlendirilir.
Kurum İçi Hazırlık Tarafı
Veri sorumlusu konumundaki işletmeler bakımından da aynı takvim önem taşır. Gelen başvuruların kayda alınması, süresi içinde yanıtlanması ve verilen cevabın dayanağının dosyalanması, sonraki denetimlerde belirleyici olur. Rıza dışındaki işleme sebeplerinin uygulanabildiği hâllerde açık rızaya dayanmak, gereksiz bir yük ve risk yaratabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Veri işleme faaliyetinin niteliği değerlendirmeyi değiştirebileceğinden, başvuru veya savunma hazırlığından önce sürecin bir hukukçuyla birlikte gözden geçirilmesi yerinde olur.