Kişisel verinin açık rıza olmaksızın işlendiği iddiası, veri sorumlusu bakımından idari para cezası riskiyle sonuçlanabilir. KVKK ve 6698 sayılı Kanun ile 5651 sayılı Kanun'un kesiştiği bu alanda en kritik konu, yaptırıma karşı hangi yargı koluna gidileceğidir.
Şikâyetten Yaptırıma Giden Zincir
İlgili kişi kural olarak önce veri sorumlusuna başvurur. Veri sorumlusunun otuz gün içinde cevap vermemesi ya da cevabın yetersiz bulunması hâlinde, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurul'a şikâyet yolu açılır. Bu iki aşamalı yapı, doğrudan Kurul'a yapılan şikâyetlerin usulden değerlendirilmemesine yol açabildiğinden sıraya dikkat edilmelidir.
İdari Para Cezasına Karşı Yargı Yolu
Kurul tarafından uygulanan idari para cezalarına karşı başvurulacak merci, mevzuatta yapılan değişiklikle netleştirilmiş ve idari yargıya yönlendirilmiştir. Bu nedenle kabahatler mevzuatının genel kuralına dayanarak sulh ceza hakimliğine yapılan başvurular, süre kaybına yol açabilir. Karar tebliğ edildiğinde ilk yapılacak iş, tebliğ tarihinin belgeye işlenmesi ve dava açma süresinin takvime alınmasıdır.
Açık Rızanın Geçerliliği Nasıl Tartışılır?
Savunmanın merkezinde çoğu zaman rızanın hukuken geçerli olup olmadığı yer alır. Değerlendirmede şu başlıklar öne çıkar:
- Rıza belirli bir işleme faaliyetine mi yoksa genel bir metne mi dayanıyor?
- Hizmetin sunulması rızaya bağlanarak rıza fiilen zorunlu hâle getirilmiş mi?
- Aydınlatma yükümlülüğü, rızadan önce ve ayrı biçimde yerine getirilmiş mi?
- Rızanın geri alınabildiğine dair işleyen bir mekanizma var mı?
- İşleme için açık rıza dışında bir hukuka uygunluk sebebi zaten mevcut mu?
Son madde özellikle önemlidir: kanunda öngörülen başka bir işleme şartı varken açık rızaya dayanmak, savunmayı gereksiz yere zayıflatabilir.
Sulh Yolu ile Dava Arasında Karar Vermek
Veri sorumlusu, ihlali kabul edip düzeltici tedbirleri hızla uygulayarak süreci yumuşatmayı tercih edebilir. İdari para cezası bakımından bir uzlaşma müessesesi bulunmamakla birlikte, teknik ve idari tedbirlerin alındığının belgelenmesi, sonraki denetimlerde ve yargılamada ölçülülük tartışmasında etkili olur. Buna karşılık ihlalin varlığı esastan tartışılabilecekken cezanın ödenmesi, benzer nitelikteki sonraki işlemler bakımından da olumsuz bir zemin yaratabilir. Karar verilirken cezanın tutarı kadar, kararın kurumsal olarak yaratacağı emsal etkisi de hesaba katılmalıdır.
Kayıt Düzeni Savunmanın Temelidir
Rıza metinleri, sürüm tarihleri, log kayıtları ve aydınlatma ekranlarının arşivi tutulmadığında, savunma sözlü beyanla sınırlı kalır. Kayıt düzeni, ihlal iddiasından önce kurulmuş olmalıdır.
Buradaki değerlendirmeler genel bilgi amaçlıdır; her veri işleme faaliyetinin kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut olayda uzman görüşü alınması tavsiye edilir.