Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, veri sorumlusunun ilgili kişiye kimliğini, işleme amacını ve haklarını bildirmesini gerektirir. Bu yükümlülüğün eksik yerine getirildiği dosyalarda genellikle ikinci bir talep de gündeme gelir: verilerin silinmesi veya yok edilmesi. İki talep aynı olaydan doğsa da başvurulacak merci ve izlenecek usul farklıdır.
Zorunlu İlk Basamak: Veri Sorumlusuna Başvuru
6698 sayılı KVKK, ilgili kişinin taleplerini önce veri sorumlusuna yöneltmesini öngörür. Bu basamak atlanarak doğrudan Kurul'a yapılan şikâyet, başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle işleme alınmayabilir. Başvurunun yazılı ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılması ve talebin somut biçimde yazılması gerekir. Verilerimi silin biçimindeki genel bir cümle yerine, hangi verinin hangi kanaldan işlendiği ve hangi işleme faaliyetinin sonlandırılmasının istendiği belirtilmelidir.
Kurul Şikâyeti ile Yargı Yolunun Ayrımı
- Başvurunun reddi, cevapsız bırakılması veya yetersiz bulunması hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır
- Kurulun idari yaptırım niteliğindeki kararlarına karşı idari yargıda dava yolu gündeme gelir
- Kişilik hakkı ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat talepleri hukuk mahkemesinin görev alanındadır
- İnternet ortamındaki içerik bakımından 5651 sayılı Kanun kapsamındaki kaldırma talepleri ayrı bir kanaldır
Bu ayrımın kurulmaması, aynı olay için yanlış mercie yapılan başvuruların süre kaybıyla sonuçlanmasına neden olur.
Silme, Yok Etme ve Anonim Hâle Getirme
Üç kavram aynı sonucu doğurmaz. Silme, verinin ilgili kullanıcılar için erişilemez hâle getirilmesini; yok etme, hiçbir şekilde geri getirilemeyecek biçimde ortadan kaldırılmasını; anonim hâle getirme ise verinin kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma dönüştürülmesini ifade eder. Talep dilekçesinde hangisinin istendiği açıkça yazılmalıdır. Ayrıca veri sorumlusunun saklama yükümlülüğü doğuran başka bir mevzuata tabi olup olmadığı da kontrol edilmelidir; hukuki yükümlülük gereği saklanan veriler bakımından silme talebi karşılanmayabilir.
Dosyayı Güçlendiren Kayıtlar
- Aydınlatma metninin başvuru anındaki hâlinin arşiv görüntüsü
- Açık rıza alındığı iddia ediliyorsa rızanın ne zaman ve nasıl alındığına dair kayıt
- Veri sorumlusuna yapılan başvuru ve tebliğ belgesi
- Verinin işlenmeye devam ettiğini gösteren güncel örnekler
Görüşme Yoluyla Çözüm Mümkün mü?
Uygulamada birçok dosya, veri sorumlusunun talebi karşılaması ve işleme faaliyetini durdurmasıyla kapanır. Ancak yalnızca sözlü teminatla yetinilmemeli, silme işleminin yapıldığına dair yazılı bildirim istenmelidir. Tazminat talebi de gündemdeyse, kapanış yazışmasında bu talebin saklı tutulduğu açıkça belirtilmelidir.
Bu açıklamalar genel çerçeveyi gösterir ve dosyanıza özgü değerlendirme yerine geçmez. Veri işleme faaliyetinin türü ve veri sorumlusunun statüsü sonucu değiştirebileceğinden, başvuru metnini hazırlarken hukuki destek almanız yararlı olur.