Kişisel verilere ilişkin taleplerde en sık yapılan hata, her sorunun tek bir makama taşınabileceğini varsaymaktır. Oysa arama sonuçlarından çıkarılma talebi, verinin yurt dışına aktarılmasına itiraz ve tazminat istemi birbirinden ayrı mecralarda yürür.
Zorunlu İlk Adım: Veri Sorumlusuna Başvuru
6698 sayılı KVKK, ilgili kişinin haklarını kullanabilmesi için önce veri sorumlusuna başvurmasını arar. Bu başvuru yapılmadan doğrudan Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyette bulunulması hâlinde talep usulden değerlendirme dışı kalabilir. Başvuru metninde talebin türü açıkça belirtilmeli, silme, yok etme, anonim hâle getirme veya aktarımın durdurulması taleplerinden hangisinin istendiği yazılmalıdır.
Unutulma Hakkının İki Ayrı Ekseni
Unutulma hakkı uygulamada iki farklı sonuç doğurur: verinin kaynağındaki içerikten çıkarılması ve arama motoru sonuçlarında ad-soyad sorgusuyla ilişkilendirilmemesi. İkincisi, içeriğin bütünüyle ortadan kalkması anlamına gelmez. Değerlendirmede içeriğin güncelliği, kamuya mal olmuş kişi niteliği ve kamu yararı gibi ölçütler tartılır. İçerik bir yayın kuruluşuna aitse, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki usul de ayrıca gündeme gelebilir; bu durumda sulh ceza hâkimliği yolu ile Kurul yolu birbirinden ayrılmalıdır.
Yurt Dışı Aktarımda Hukuki Zemin
Verinin yurt dışına aktarılması, KVKK'nın öngördüğü zeminlerden birine dayanmak zorundadır. Bu çerçevede yeterlilik kararı, uygun güvencelerin sağlandığı standart sözleşme veya bağlayıcı şirket kuralları gibi araçlar ile istisnai hâller birbirinden ayrılır. Kurum bakımından hazırlık şu başlıklarda yapılmalıdır:
- Aktarımın hangi zemine dayandığının belgelenmesi
- Aktarılan veri kategorileri ve alıcı gruplarının listelenmesi
- Standart sözleşme kullanılıyorsa bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmesi
- Aydınlatma metninin aktarım gerçeğini yansıtması
- Saklama ve imha politikasının aktarım süresiyle uyumlu olması
Kurul Kararına Karşı Yol
Kurul tarafından verilen idari yaptırım kararlarına karşı başvurulacak mercii idari yargıdır. Bu nedenle KVKK süreçlerinde hem özel hukuk hem idare hukuku takvimlerinin birlikte tutulması gerekir. Tazminat talebi ise Kurul sürecinden bağımsız olarak hukuk mahkemesinde ileri sürülür.
Anlaşma ile Şikâyet Arasında
Veri sorumlusu başvuru aşamasında talebi kısmen karşılamayı önerebilir. Bu öneri kabul edilmeden önce, verinin gerçekten silinip silinmediği ve yedeklerde kalıp kalmadığı sorulmalıdır. İhlal devam ediyorsa ya da benzer içerikler yeniden yayımlanıyorsa, şikâyet yolunun işletilmesi caydırıcılık bakımından anlam taşır.
Son Not
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Verinin türü, işleme amacı ve aktarımın yapıldığı ülke sonucu etkileyeceğinden, başvuru öncesinde ayrıntılı bir değerlendirme yapılmasında fayda vardır.