Kişisel verilerin işlenmesinde ilk temas noktası aydınlatma yükümlülüğüdür. 6698 sayılı KVKK ekseninde veri sorumlusu, veriyi elde ederken ilgili kişiyi bilgilendirmek zorundadır. Uygulamada ise şikayetlerin önemli bölümü, aydınlatma metni ile açık rızanın aynı belgeye sıkıştırılmasından doğar. Bu iki kurumun karıştırılması, hem veri sorumlusu hem ilgili kişi bakımından sonuç doğurur.
Aydınlatma ile Açık Rıza Aynı Belge Değildir
Aydınlatma, veri sorumlusunun kimliğini, işleme amacını, aktarılacak tarafları, toplama yöntemini ve hukuki sebebini açıklamayı gerektiren tek taraflı bir bilgilendirmedir ve her hâlde yerine getirilir. Açık rıza ise yalnızca belirli işleme hâllerinde gündeme gelen, özgür iradeyle ve belirli bir konuya ilişkin verilen bir onaydır. Hizmet almanın ön koşulu hâline getirilen bir onay kutusu, özgür irade tartışmasını beraberinde getirir.
Şikayet Öncesi Veri Sorumlusuna Başvuru Basamağı
Kurula doğrudan yapılan şikayetlerde en sık karşılaşılan eksiklik, ilgili kişinin önce veri sorumlusuna başvurmamış olmasıdır. Kanun bu sırayı öngörmüştür: talep önce veri sorumlusuna yazılı olarak iletilir, cevap verilmez veya yetersiz kalırsa şikayet yolu açılır. Başvurunun tarihi, iletim yöntemi ve içeriği belgelenmediğinde şikayet aşamasında usul tartışması doğar.
Dosyayı Güçlendiren Belgeler
- Veri sorumlusuna gönderilen başvurunun kendisi ve gönderim kaydı
- Verilen cevap ya da cevapsız kalındığını gösteren kayıt
- Verinin nerede ve nasıl yayıldığını gösteren ekran görüntüleri
- İnternet ortamındaki içerik söz konusuysa 5651 kapsamındaki kaldırma taleplerine ilişkin yazışmalar
- Zarar iddiası varsa bunu somutlaştıran belgeler
Talebinizi Doğru Hakka Bağlayın
KVKK, ilgili kişiye bilgi talep etme, düzeltme, silme veya yok edilmesini isteme, aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini talep etme ve işlemenin hukuka aykırılığı hâlinde zararın giderilmesini isteme gibi haklar tanır. Dilekçede hangi hakkın kullanıldığı açıkça yazılmadığında, veri sorumlusu talebi dar yorumlayabilir. Talep tek cümlede değil, madde madde yazılmalıdır.
İdari Süreç ile Tazminat Talebi Aynı Şey Değildir
Kurul tarafından verilen bir idari yaptırım, ilgili kişinin uğradığı zararın kendisine ödenmesi anlamına gelmez. Maddi ve manevi zarar talepleri ayrı bir hukuk davasının konusudur. Bu nedenle veri sorumlusunun sunduğu bir çözüm önerisi kabul edilmeden önce, metnin yalnızca verinin silinmesini mi kapsadığı yoksa tüm tazminat taleplerini de kapatan bir ifade mi içerdiği dikkatle okunmalıdır. Kapsamı geniş yazılmış bir mutabakat, sonradan açılacak davayı işlevsiz bırakabilir.
Veri Sorumlusu Tarafında Kontrol Listesi
Kurum tarafında ise şu başlıklar düzenli olarak gözden geçirilmelidir: her veri kategorisi için hukuki sebebin yazılı olarak belirlenmesi, aydınlatma metinlerinin fiilen yürütülen süreçle uyumu, saklama ve imha takviminin işletilmesi, aktarım yapılan taraflarla sözleşmesel güvencelerin kurulması ve olası bir ihlal hâlinde izlenecek bildirim akışının önceden tanımlanması.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. İşlenen verinin niteliği ve sürecin yapısı değiştikçe sonuç da değişeceğinden, başvuru veya şikayet öncesinde somut durumunuzu bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olur.