Kişisel veri ihlallerinde hak arama süreci, çoğu kişinin sandığının aksine doğrudan şikâyetle başlamaz. 6698 sayılı Kanun, önce veri sorumlusuna başvuru aşamasını zorunlu kılar; bu aşama atlandığında şikâyet usulden reddedilebilir. Aşağıdaki rehber, ihlal öğrenildiği andan itibaren işleyen takvimi ve sık yapılan usul hatalarını ele alır.
Takvim Nerede Başlar?
Süre, ihlalin öğrenildiği değil, veri sorumlusuna usulüne uygun başvurunun yapıldığı anda kurumsallaşır. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Cevabın yetersiz olması, reddedilmesi ya da hiç verilmemesi hâlinde Kurula şikâyet için cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz günlük ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış günlük süre işler. Bu iki sürenin iç içe geçmesi, uygulamada en çok hak kaybı doğuran noktadır.
Başvuru Metnini Zayıflatan Dört Kusur
- Talebin "bilgi istiyorum" düzeyinde bırakılması; silme, düzeltme veya aktarımın durdurulması gibi somut sonuç istenmemesi.
- Başvurunun kimliği doğrulanabilir bir kanaldan yapılmaması; ulaştığının ispat edilememesi.
- Hangi veri kategorisine ilişkin olduğunun belirtilmemesi, özel nitelikli veri varsa ayrıca vurgulanmaması.
- Zararın belgelenmemesi; oysa tazminat talebi ayrı bir yargı yolunda ileri sürülecektir.
Veri Sorumlusunun Bildirim Yükümlülüğü Sizin Lehinize Delildir
İhlal hâlinde veri sorumlusunun Kurula ve ilgili kişiye bildirimde bulunması gerekir; Kurul düzenlemesi bu bildirim için kısa ve bağlayıcı bir pencere öngörmüştür. Bildirimin hiç yapılmamış veya gecikmiş olması, ihlalin varlığı kadar sorumlunun tedbir düzeyine ilişkin de değerlendirilebilir bir olgudur. Bu nedenle dosyaya, bildirim yapılıp yapılmadığına dair yazışma ve kamuya duyurulan ihlal bildirimlerinin çıktısı eklenmelidir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Dava Arasında Seçim
Kurula şikâyet idari yaptırım sonucunu doğurabilir; kişisel zararın giderilmesi ise hukuk mahkemesinde talep edilir. Veri sorumlusunun teklif ettiği çözüm (verinin silinmesi, aktarımın durdurulması, kısmi tazmin) kabul edilecekse, bunun yazılı ve uygulanabilir biçimde kayda geçirilmesi gerekir. Sözlü mutabakata güvenip şikâyet süresini geçirmek, elde hiçbir yol bırakmayan tipik senaryodur. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma talebi ise bu iki yoldan bağımsız işletilebilir.
Değerlendirme
Veri ihlali dosyalarında güçlü olan taraf, çoğu zaman kaydı düzenli tutandır. Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; işlenen verinin türü ve sorumluların zinciri sonucu etkileyeceğinden, başvuru metni oluşturulmadan önce hukuki görüş alınması önerilir.