Kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza, çoğu kurumun sandığından çok daha dar bir hukuka uygunluk sebebidir. Bir onay kutusunun işaretlenmiş olması tek başına yeterli değildir; rızanın nasıl alındığı, neyi kapsadığı ve geri alınıp alınamadığı denetimin merkezindedir.
Geçerli Açık Rızanın Üç Unsuru
6698 sayılı KVKK, açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay olarak tanımlar. Bu üç unsurdan biri eksikse rıza geçersizdir. Uygulamada en sık görülen sakatlık, hizmetin sunulmasının açık rıza şartına bağlanmasıdır; bu durumda irade özgür sayılmaz. Aydınlatma metniyle rıza metninin tek bir kutuda birleştirilmesi de ayrı bir geçersizlik sebebidir, çünkü aydınlatma yükümlülüğü rızadan bağımsızdır.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
Kurula doğrudan gidilemez. İlgili kişinin önce veri sorumlusuna yazılı olarak başvurması, veri sorumlusunun ise talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırması gerekir. Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Şikâyet için cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz günlük ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış günlük süre öngörülmüştür. Bu iki süreden hangisinin önce dolduğu her dosyada ayrı hesaplanmalıdır.
Şikâyet Dosyasını Güçlendiren Kayıtlar
- Rızanın alındığı ekranın veya formun tarih bilgisiyle birlikte görüntüsü.
- Aydınlatma metninin ayrı sunulup sunulmadığını gösteren arayüz kaydı.
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun gönderim ve tebliğ belgesi.
- Rızanın geri alınmasına rağmen işlemenin sürdüğünü gösteren yeni iletiler.
- Verinin üçüncü kişilere veya yurt dışına aktarıldığına dair yazışmalar.
İdari Süreç ile Tazminat Talebini Karıştırmayın
Kurul kararı idari yaptırım ve düzeltici işlem üretir; kişisel zararın giderilmesi için ayrıca hukuk yoluna başvurulması gerekir. Kurul kararına karşı ise idari yargıda dava açılabilir. Veri sorumlusu görüşmelerde verinin silinmesini teklif ediyorsa, silme işleminin yedekler ve aktarılan taraflar bakımından da yapılacağı yazılı olarak taahhüt edilmelidir; aksi hâlde uzlaşma yalnızca görünürde bir çözüm olur.
Burada aktarılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır. Veri kategorisi özel nitelikli ise yükümlülükler ağırlaşır ve süreç değişir; bu nedenle başvuru metnini göndermeden önce dosyanızın kendi koşullarını bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olur.