Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde işlendiği veya bir ihlal sonucu yayıldığı hallerde ilgili kişinin önünde birden fazla yol vardır. Ancak bu yollar sırasız kullanılamaz: silme ve yok etme talebi öncelikle idari mekanizmayla, tazminat talebi ise adli yargıyla ilerler.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
6698 sayılı Kanun, ilgili kişinin taleplerini öncelikle veri sorumlusuna yazılı olarak iletmesini öngörür. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Başvuru dilekçesinde hangi verinin, hangi işleme faaliyeti bakımından ve hangi gerekçeyle silinmesinin istendiği ayrı ayrı gösterilmelidir. Genel ifadelerle yapılan başvurular, veri sorumlusuna kapsamı daraltma imkanı verir.
Kurula Şikayet ve Süre Hesabı
Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde yanıt verilmemesi halinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikayet yolu açılır. Kanun bu şikayet için cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz günlük ve her halde başvuru tarihinden itibaren altmış günlük bir süre öngörür. Bu iki sürenin birlikte işlediği gözden kaçırıldığında, cevap hiç gelmese dahi şikayet hakkı zamanla kullanılamaz hale gelebilir.
Kurul Kararına Karşı İdari Yargı
Kurul kararları idari işlem niteliğindedir ve bunlara karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır. Dava süresi İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre hesaplanır; yetkili mahkeme, işlemi tesis eden merciin bulunduğu yer üzerinden belirlenir. Veri sorumlusuna verilen idari para cezalarına karşı öngörülen itiraz yolunun ise ayrı bir usule tabi olduğu gözetilmelidir.
Tazminat Talebinde Adli Yargı
İhlal nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini, genel hükümlere göre adli yargıda istenir. Bu talep bakımından görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir ve genel yetki kuralları uygulanır. Kurul kararı beklenmeden de tazminat davası açılabilir; ancak Kurul tarafından tespit edilmiş bir aykırılık, ispat yükünü hafifleten güçlü bir dayanak sağlar. İki yolun zamanlamasını birlikte planlamak, hem delil hem sonuç açısından avantaj yaratır.
Dosyada Bulunması Gerekenler
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihini gösteren belge
- İhlal bildirimi veya kamuya duyurulan ihlal metni
- Verinin nerede, nasıl görünür hale geldiğini gösteren tarihli kayıtlar
- Zararın somutlaştırılmasına yarayan mali veya mesleki belgeler
İdari Yoldan Çözüm ile Yargılama Arasındaki Tercih
Veri sorumlusu ile yapılan yazışma sonucunda verinin silinmesi ve teyit edilmesi çoğu dosyada en hızlı çözümdür. Buna karşılık ihlal sistematikse, üçüncü kişilere aktarım gerçekleşmişse veya itibar kaybı somutsa yargısal yolun caydırıcı ve tazmin edici işlevi öne çıkar. Karar verirken verinin dolaşım genişliği ve silme işleminin doğrulanabilirliği belirleyici olmalıdır.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; veri türü ve işleme şartları sonucu değiştirebileceğinden, somut olayınızda uzman görüşü alınması yerinde olacaktır.