Kişisel veri uyuşmazlıklarında tartışma çoğu zaman tek bir soruda düğümlenir: işleme faaliyeti için geçerli bir açık rıza var mıydı? 6698 sayılı KVKK ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde bu sorunun cevabı ilgili kişinin değil, veri sorumlusunun ortaya koyması gereken bir olgudur. Şikâyet yolu da bu mantık üzerine kurulur.
Açık Rızanın Varlığını Kim İspatlar
Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir irade beyanıdır. Bu üç unsurdan biri eksikse ortada geçerli bir rıza yoktur. Hizmetin sunulması rızaya bağlanmışsa özgür irade tartışmalı hale gelir; genel ve kapsamı belirsiz metinlerde ise belirlilik unsuru sağlanmaz. İlgili kişinin yapması gereken, rızanın hangi noktada sakat olduğunu somut biçimde göstermektir.
Veri Sorumlusuna Başvuru Aşamasının Delil Değeri
Kurula şikâyetten önce veri sorumlusuna başvurulması gereken bu yapıda, ilk başvuru yalnızca bir formalite değildir. Başvurunun içeriği, şikâyetin sınırlarını çizer. Bu nedenle başvuru metninde hangi verinin, hangi tarihte, hangi işleme tabi tutulduğu ve neyin talep edildiği net yazılmalıdır. Başvurunun gönderildiği kanal ve tarihi gösteren kayıt saklanmalı; cevap verilmemesi de ayrıca not edilmelidir.
- Aydınlatma metninin başvuru anındaki hali ve erişildiği tarih
- Onay kutucuğu, form ekranı veya çağrı kaydı gibi rıza alındığı ileri sürülen ortamın görüntüsü
- Verinin nereden geldiğine ilişkin ipuçları: gelen ileti, arama, reklam içeriği
- Talebe verilen cevap yazısı ya da cevapsızlığı gösteren kayıt
Şikâyet Dilekçesinde Somutlaştırma
Şikâyet metninde soyut hukuka aykırılık iddiası yerine, ihlalin hangi işleme faaliyetinden doğduğu tarif edilmelidir. Verinin toplanması, saklanması, aktarılması ve silinmemesi birbirinden ayrı iddialardır; her biri ayrı delille desteklenir. Talep de aynı şekilde ayrıştırılmalıdır: işlemenin durdurulması, verinin silinmesi ya da üçüncü kişilere yapılan aktarımın geri alınması gibi.
Sık Görülen Usul Hataları
- Veri sorumlusuna başvurmadan doğrudan şikâyet yoluna gidilmesi
- Başvuruya cevap için tanınan sürenin sonu beklenmeden dilekçe verilmesi
- Şikâyetin muhatabının yanlış belirlenmesi: veri işleyen ile veri sorumlusunun karıştırılması
- Verinin işlendiğine dair hiçbir somut örnek sunulmaması
- İdari süreçle tazminat talebinin aynı dilekçede birbirine karıştırılması
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi tarif eder; işleme faaliyetinin türü, verinin niteliği ve ilgili kişinin sıfatı değerlendirmeyi değiştirebilir. Somut olayda hangi yolun önce işletileceğine dosya incelenerek karar verilmelidir.