Kişisel verinin işlenmesinde en çok tartışılan kavram, çoğu zaman gerçek anlamda alınıp alınmadığı belirsiz olan açık rızadır. Bu rehber, 6698 sayılı KVKK ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde açık rızanın geçerlilik koşullarını ve ihlal halinde Kurula şikâyet sürecini açıklar.
Geçerli Açık Rıza Neye Benzer?
Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir onaydır. Bir hizmetin alınmasını rızanın verilmesi şartına bağlamak, rızayı sakatlayabilir; çünkü bu durumda irade özgür sayılmaz. Genel ve muğlak metinlerle alınan onaylar da bu ölçütü karşılamaz.
Her İşleme Rıza Gerekmez
KVKK, rızanın yanında başka hukuki sebepler de tanır. Bir sözleşmenin kurulması için gerekli olması ya da kanunda açıkça öngörülmesi gibi hallerde açık rıza aranmayabilir. Bu yüzden bir işlemin gerçekten rızaya mı dayandığı, yoksa başka bir sebebe mi dayanabileceği önce değerlendirilmelidir.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
- İlgili kişi, talebini önce veri sorumlusuna yazılı olarak iletir.
- Veri sorumlusu, başvuruyu kanunda öngörülen süre içinde sonuçlandırmalıdır.
- Yanıt yetersiz kalır ya da hiç verilmezse, Kurula şikâyet yolu açılır.
Kurul Süreci ve İdari Yaptırım
Kurul, şikâyet üzerine inceleme yaparak ihlal tespit ederse idari yaptırım uygulayabilir ve veri işlemenin düzeltilmesine karar verebilir. Kurul kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır. Şikâyet başvurusunun, veri sorumlusuna başvuru şartı yerine getirilmeden yapılması ise başvurunun değerlendirilmemesine yol açabilir.
Kısa Değerlendirme
Açık rıza, adı geçen her yerde otomatik olarak geçerli değildir; koşulları taşımayan onay hukuken sonuç doğurmaz. Her veri işleme ilişkisi kendi bağlamında incelenmeli; tereddüt halinde veri koruma hukuku alanında destek alınmalıdır.