Kişisel verilerin açık rızaya dayandırıldığı hâllerde en sık tartışılan konu, rızanın gerçekten özgür iradeyle ve belirli bir amaç için verilip verilmediğidir. 6698 sayılı KVKK, ilgili kişiye Kurula şikâyet yolu tanır; ancak bu yolun kullanılabilmesi için izlenmesi gereken bir sıra vardır. Sıranın atlanması, esasa girilmeden başvurunun kapanmasına yol açar. Aşağıda başvuru düzeni, rızanın geçerlilik testi ve yaptırım ile tazminat arasındaki tercih ele alınmaktadır.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
Kural olarak ilgili kişi talebini önce veri sorumlusuna iletir; ancak talep reddedildiğinde, yetersiz yanıt verildiğinde veya süresinde yanıt alınamadığında Kurula şikâyet gündeme gelir. Bu nedenle ilk başvurunun tarihini, gönderim biçimini ve içeriğini belgelemek şikâyetin ön koşulunu oluşturur. Başvuruyu yazılı ya da kayıtlı elektronik yollarla yapmak, sonradan gönderim tartışması yaşanmasını önler.
Açık Rızanın Geçerliliğini Test Etmek
- Rıza metninin belirli bir işleme amacıyla sınırlı olup olmadığı
- Hizmetten yararlanmanın rıza vermeye bağlanıp bağlanmadığı
- Aydınlatma yükümlülüğünün rızadan önce ve ayrı olarak yerine getirilmesi
- Rızanın geri alınabilmesi için işleyen bir mekanizmanın bulunması
- Yurt dışına aktarım söz konusuysa aktarımın ayrıca açıklanması
Şikâyet Dilekçesinde Neyi Göstermeli
Şikâyette soyut bir hukuka aykırılık iddiası yerine, hangi verinin hangi tarihte hangi amaçla işlendiği somutlaştırılmalıdır. Ekran görüntüleri, gönderilen ticari iletiler, çerez bilgilendirme metinleri ve veri sorumlusunun yanıt yazısı tarih sırasıyla sunulduğunda inceleme hızlanır. Talep kalemleri de ölçülebilir olmalıdır: silme, aktarımın durdurulması veya bilgi verilmesi gibi.
İdari Yaptırım, Sulh ve Tazminat Davası Arasında
Kurul başvurusu, veri sorumlusuna yönelik idari sonuçlar doğurabilir; ancak uğranılan zararın karşılanması için ayrı bir tazminat talebi gerekir. Verinin hukuka aykırı biçimde yayıldığı, 5651 sayılı Kanun kapsamında içerik kaldırma ihtiyacının doğduğu dosyalarda üç kanalın birlikte planlanması gerekir. Veri sorumlusu uzlaşma teklif ettiğinde, verinin silinmesi ve bir daha işlenmemesi taahhüdünün yazılı olması, parasal kalemden daha kalıcı bir sonuç sağlar.
Not
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla yazılmıştır; işlenen verinin niteliği ve veri sorumlusunun konumu değerlendirmeyi etkiler. Başvuru sırasına ilişkin bir tereddüdünüz varsa şikâyet öncesinde hukuki görüş almanız süre kaybını önler.