Kişisel verilerine ilişkin bir talebi olan kişinin izleyeceği yol iki aşamalıdır: önce veri sorumlusuna başvuru, ardından gerekiyorsa Kurula şikâyet. Bu sıra atlandığında şikâyet incelenmeden reddedilebilir. Süreler ise başvurunun ulaştığı tarihe bağlı olduğundan, tebligatın gecikmesi doğrudan hak kaybı üretir. Aşağıda aydınlatma yükümlülüğünün kapsamı ve başvuru takvimi ele alınıyor.
Aydınlatma ile açık rıza aynı şey değildir
6698 sayılı Kanun kapsamında aydınlatma, veri sorumlusunun kimliği, işleme amaçları, aktarım yapılan taraflar, toplama yöntemi ve hukuki sebep ile ilgili kişinin hakları konusunda bilgilendirme yapılmasıdır. Bu yükümlülük, işlemenin hukuki sebebi açık rıza olmasa dahi yerine getirilmelidir. Uygulamada en sık görülen hata, aydınlatma metninin rıza metniyle birleştirilip tek bir onay kutusuna bağlanmasıdır; bu yapı her iki yükümlülüğü de tartışmalı hâle getirir.
Başvurunun usulü ve süresi
- Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle veri sorumlusuna iletilir.
- Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmak zorundadır.
- Talep reddedilir, yetersiz yanıt verilir veya süresinde cevap verilmezse Kurula şikâyet yolu açılır.
- Kurula şikâyet, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılır.
- Kişilik hakkı ihlali iddiası varsa genel hükümlere göre ayrıca dava açılabilir.
Tebligat gecikmesi burada neden ölçülür?
Otuz ve altmış günlük sürelerin ikisi de başvurunun veri sorumlusuna ulaştığı tarihe bağlanır. Bu yüzden başvurunun yalnızca yapılmış olması değil, ulaştığının ispatlanabilmesi gerekir. Noter aracılığıyla, kayıtlı elektronik posta ile ya da iadeli taahhütlü gönderim tercih edilmesi bu ispat sorununu ortadan kaldırır. Sıradan bir e-postayla yapılan başvurularda, karşı taraf ulaşmadığını ileri sürdüğünde altmış günlük dış sınır sessizce tükenebilir.
Başvuru dilekçesinde bulunması gerekenler
- Talebin hangi hakka dayandığı açıkça belirtilir: bilgi talebi, silme, düzeltme veya aktarımın bildirilmesi.
- İlgili kişinin kimliğini doğrulayacak bilgiler eklenir.
- Verinin hangi ilişki kapsamında işlendiği ve tahmini dönem yazılır.
- Yanıtın hangi adrese yapılacağı net biçimde gösterilir.
- Ekler numaralandırılarak dilekçe sonunda listelenir.
İnternet yayınları bakımından ek yol
Talep, arama sonuçlarında veya bir internet yayınında yer alan içerikle ilgiliyse 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma ve erişim engelleme yolları ayrıca değerlendirilmelidir. Bu iki mecra birbirinin alternatifi değildir; koşulları oluştuğunda paralel yürütülebilir.
Kısa uyarı
Veri koruma başvurularında usul, esas kadar belirleyicidir. Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; işlemenin niteliği ve veri sorumlusunun yapısı sonucu etkileyebilir. Başvuru metnini göndermeden önce hem içeriğini hem gönderim yöntemini bir hukukçuyla gözden geçirmenizde fayda vardır.