Unutulma hakkı tartışmaları iki ayrı cephede yürür: bir yanda kişinin geçmişine ilişkin verinin arama sonuçlarından ve kaynak yayından çıkarılması, diğer yanda veri sorumlusunun yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle gündeme gelen idari yaptırım. KVKK (6698) ve 5651 sayılı Kanun çerçevesinde ilerleyen bu süreçte her iki cephede de belirleyici olan, başvurunun kime, ne zaman ve hangi içerikle yapıldığının belgelenmesidir.
Başvuru zinciri: sıra atlanmaz
Kişisel veriye ilişkin taleplerde kural olarak önce veri sorumlusuna başvurulur; yanıt alınamaz ya da yanıt yetersiz kalırsa Kurula şikâyet yolu açılır. Bu sıranın atlanması, şikâyetin esasa girilmeden değerlendirilmesine yol açar. Bu nedenle ilk başvurunun tarihini ve içeriğini gösteren kayıt — KEP çıktısı, noter ihtarnamesi ya da veri sorumlusunun kayıtlı iletişim kanalından alınan onay — dosyanın temel belgesidir.
Talebi nasıl yazmalı
Genel bir “verilerim silinsin” talebi çoğu zaman sonuçsuz kalır. Talep metninde şunlar açık olmalıdır:
- Hangi veriye ilişkin talepte bulunulduğu ve verinin nerede yer aldığı
- Verinin hangi işleme şartına dayandığı biliniyorsa buna ilişkin itiraz
- Talebin silme, yok etme, anonim hale getirme ya da düzeltmeden hangisi olduğu
- Arama motoru sonuçları söz konusuysa ilgili bağlantı adresleri
- Yanıtın gönderilmesi istenen iletişim adresi
Kaynak yayın ile arama sonucu farkı
Bir haberin arama sonuçlarından çıkarılması ile haberin kaynak sitedeki yayınının kaldırılması aynı sonucu doğurmaz ve aynı değerlendirmeye tabi değildir. Kaynak yayın bakımından ifade ve basın özgürlüğü ile kişilik hakları arasında denge kurulurken, verinin güncelliğini yitirmesi, kişinin kamusal rol taşıyıp taşımaması ve yayının kamu yararına ilişkin niteliği tartışılır. Talep dilekçesi bu dengeye doğrudan cevap vermelidir; yalnızca rahatsızlık bildirmek yeterli olmaz.
İdari para cezası cephesi
Veri sorumlusu bakımından süreç, aynı olayın yaptırım yönüdür. Burada savunma, teknik ve idari tedbirlerin alındığını gösteren belgelerle kurulur: envanter, saklama ve imha politikası, aydınlatma metinleri, açık rıza kayıtları, erişim yetkilendirme kayıtları ve olay müdahale kayıtları. Bu belgelerin olay tarihinden önce oluşturulmuş olması, sonradan hazırlanan metinlere kıyasla çok daha güçlü bir savunma sağlar. Verilen idari para cezasına karşı ise kanunda öngörülen itiraz yolu süresinde kullanılmalıdır.
Usule aykırı işlem: iki taraf için de aynı risk
İlgili kişi tarafında en sık görülen hatalar; başvurunun kayıt altına alınmayan bir kanaldan yapılması, yanıt için beklenmesi gereken sürenin dolmadan şikâyete geçilmesi ve talebin muhatabının yanlış belirlenmesidir. Veri sorumlusu tarafında ise yanıtın süresinde verilmemesi, yanıtta talebin hangi kısmının reddedildiğinin gerekçelendirilmemesi ve tebligat adresinin güncel tutulmaması öne çıkar. Her iki taraf için de tebliğ tarihi, sonraki tüm adımların takvimini belirler.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; verinin türü ve yayının bağlamı değerlendirmeyi değiştirir. Başvurunuzu göndermeden önce metnin bir hukukçu tarafından gözden geçirilmesi, sürecin ilk adımda tıkanmasını önler.