Geçmişte yayımlanmış bir içeriğin arama sonuçlarında görünmeye devam etmesi, kişinin bugünkü hayatı üzerinde somut sonuçlar doğurabilir. Unutulma hakkı tartışması tam olarak burada başlar: bilginin doğru olması, onun süresiz biçimde erişilebilir kalmasını her zaman meşru kılmaz. Bu rehber, başvurunun nasıl kurulacağını ve veri sorumlusu açısından doğabilecek yaptırım riskini birlikte ele alır.
Başvurunun Sırası Neden Önemli
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, ilgili kişinin önce veri sorumlusuna başvurmasını, buradan sonuç alınamaması hâlinde Kurula şikâyet yoluna gidilmesini öngörür. Bu sıra atlanırsa şikâyet usulden değerlendirme dışı kalabilir. İnternette yayımlanan içerikler bakımından ayrıca 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yollar gündeme gelebilir; hangi yolun seçileceği, talebin içeriğin tamamen kaldırılmasına mı yoksa arama sonuçlarıyla ilişkilendirmenin sona erdirilmesine mi yöneldiğine bağlıdır.
Talebi Güçlendiren Unsurlar
- İçeriğin yayımlandığı tarih ile bugün arasındaki sürenin uzunluğu
- Bilginin güncelliğini yitirmiş veya sonradan geçersiz kalmış olması
- Kişinin kamusal bir rol taşıyıp taşımadığı
- İçeriğin kişinin mesleki veya sosyal hayatında yarattığı somut etki
- Talebin tüm siteye değil, belirli bağlantılara yöneltilmiş olması
Cevap Süresi ve Tebligatın İki Yönü
Veri sorumlusuna yapılan başvuruya kanunda öngörülen süre içinde cevap verilmesi gerekir. İlgili kişi açısından risk, cevabın kendisine ulaştığı tarihi kaçırmak ve şikâyet için öngörülen süreyi tüketmektir. Veri sorumlusu açısından risk ise daha ağırdır: Kurul tarafından verilen idari para cezası kuruma tebliğ edildikten sonra itiraz süresi kısa biçimde işler ve şirketlerde bu yazıların elektronik tebligat kutusunda beklemesi, itiraz hakkının fiilen kullanılamamasına yol açar. Bu cezalar kabahat niteliğinde olduğundan itiraz sulh ceza hâkimliğine yapılır.
İki Taraf İçin Kontrol Sırası
- İlgili kişiyseniz başvurunuzu yazılı ve kimliğinizi doğrulayacak biçimde yapın, tarihini saklayın.
- Talep ettiğiniz bağlantıları tek tek listeleyin; genel ifadelerden kaçının.
- Cevap geldiğinde tebliğ tarihini belgeleyin ve şikâyet süresini takvime işleyin.
- Veri sorumlusuysanız başvuruları kaydeden bir kayıt düzeni kurun ve cevap tarihlerini izleyin.
- Elektronik tebligat kutusunun kontrolünü iki kişiye bağlayarak haftalık rutine dönüştürün.
Ret Kararından Sonra Ne Yapılabilir
Talebin reddi her zaman sürecin sonu değildir. Ret gerekçesinin, kamu yararına erişim ile kişinin menfaati arasındaki dengeye mi yoksa usule ilişkin bir eksikliğe mi dayandığı ayrıştırılmalıdır. Usulden kaynaklanan bir ret, eksiği tamamlayarak yeniden başvurmayı mümkün kılarken, esasa ilişkin değerlendirmede yeni ve somut olguların ortaya konulması gerekir. Zamanın geçmesiyle içeriğin güncelliğini daha da yitirmesi, sonraki başvuruda ayrıca ileri sürülebilecek bir olgudur.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır. Unutulma hakkı değerlendirmesi kişiden kişiye ve içerikten içeriğe değiştiğinden, başvuru öncesinde somut durumun bir hukukçuyla ele alınması uygun olacaktır.