Kişisel veri süreçlerinde iki farklı başvuru rejimi vardır ve bunlar sık sık birbirine karıştırılır: veri sorumlusunun kayıt yükümlülüğü ile ilgili kişinin talep hakkı. 6698 sayılı KVKK ve 5651 sayılı düzenleme çerçevesindeki bu rehber, süre basamaklarını ve yaptırım kararına itirazda merci seçimini ele alır.
Üç Basamaklı Süre Yapısı
İlgili kişinin talebi doğrudan Kuruma iletilemez; önce veri sorumlusuna başvurulması gerekir. Süre yapısı şöyle işler:
- İlgili kişi, talebini yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle veri sorumlusuna iletir.
- Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
- Talep reddedilir, yetersiz yanıtlanır veya süresinde cevap verilmezse, ilgili kişi cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunur.
Bu basamaklar atlandığında şikâyet, esasa girilmeden usul yönünden reddedilir. Başvurunun veri sorumlusuna ulaştığı tarihin belgelenmesi bu nedenle zorunludur.
Kayıt Yükümlülüğünde Kapsam Sorusu
Sicile kayıt yükümlülüğü herkes için aynı değildir. Çalışan sayısı, yıllık mali bilanço büyüklüğü ve işlenen verinin niteliği gibi ölçütlerle belirlenen istisnalar bulunur. Yükümlülük dışında kaldığını varsayan kurumların, bu değerlendirmeyi gerekçeleriyle birlikte yazılı olarak dosyalaması, sonraki denetimde en pratik savunma aracıdır. Kapsama girildiği anlaşıldığında ise envanterin kayıt bildirimiyle tutarlı olması gerekir; envanterde bulunmayan bir işleme faaliyetinin bildirimde yer alması ya da tersi, denetimde ilk fark edilen tutarsızlıktır.
İtiraz Nereye Yapılır?
Merci seçimi burada ikiye ayrılır ve yanlış tercih hak kaybına yol açar:
- Kurulun idari para cezası niteliğindeki kararlarına karşı itiraz, kabahatlere ilişkin genel usul uyarınca sulh ceza hâkimliğine yapılır.
- Kurulun idari para cezası dışındaki kararlarına karşı ise idari yargıda iptal davası yolu gündeme gelir.
Aynı karar metninde hem para cezası hem başka bir talimat yer alabilir. Bu durumda iki ayrı başvuru yolunun eşzamanlı işletilmesi gerekebilir; tek dilekçeyle tek mercie gidilmesi, kalemlerden birinin süresinin geçmesine neden olur.
Dosya Hazırlığında Kontrol Noktaları
- Aydınlatma metinlerinin tarihleri ve sürüm geçmişi saklanıyor mu?
- Açık rıza alınan hâller ile diğer işleme şartlarına dayanan hâller ayrıştırılmış mı?
- Yurt dışına aktarım varsa dayanağı belgelenmiş mi?
- Saklama ve imha politikası fiilî uygulamayla örtüşüyor mu?
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Kurumun büyüklüğü, veri kategorileri ve kararın içeriği başvuru yolunu değiştirebileceğinden, itiraz süresi işlemeye başladığında hukuki değerlendirme almakta gecikilmemelidir.