İnternette yer alan bir içeriğin arama sonuçlarından çıkarılması, tek bir dilekçeyle biten bir işlem değildir. Unutulma hakkı uygulamasında talep sahibi çoğu zaman aynı anda üç ayrı kapıya bakar: içeriği yayımlayan siteye, arama motoru işletmecisine ve gerekirse idari veya yargısal mercie. Uygulamada en sık yaşanan kayıp, talebin haksız olmasından değil, doğru makama yöneltilmemesinden doğar.
Üç Ayrı Kanal, Üç Ayrı Sonuç
Kanallar birbirinin alternatifi gibi görünse de ürettikleri sonuç farklıdır:
- Veri sorumlusuna başvuru: 6698 sayılı KVKK, ilgili kişinin kural olarak önce veri sorumlusuna başvurmasını öngörür. Arama sonucundan çıkarma talebinde muhatap, içeriği üreten site değil arama motoru işletmecisi olabilir.
- Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet: Veri sorumlusundan yanıt alınamaz ya da yanıt yetersiz kalırsa şikâyet yolu açılır. Kurul, indeksten çıkarma yönünde işlem tesis edebileceği gibi koşulları varsa idari yaptırım da uygulayabilir.
- 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliği: Talep, içeriğin yayından kaldırılması veya erişimin engellenmesiyse kişilik hakkı temelli bu yol devreye girer. İki yol aynı olaya bakar; biri indeksi, diğeri içeriğin kendisini hedefler.
Yanlış Kapıya Vurmanın Somut Bedeli
Talep nitelik olarak arama sonucundan çıkarma iken doğrudan erişim engelleme istenirse, dosya talebin niteliğiyle uyumsuz kalır. Tersi durumda, içeriğin kaynaktan kaldırılması gerekirken yalnızca indeks talebi yapılmışsa metin ayakta kalmaya devam eder ve başka arama araçlarından erişilebilir olur. Her iki senaryoda kaybedilen yalnızca emek değil, başvuru için öngörülen sürelerdir.
İdari Para Cezası Tarafında Tablo Tersine Döner
Veri sorumlusu bakımından mesele, talebi iletmek değil yaptırıma karşı doğru yolu bulmaktır. Kurul kararına karşı hangi yargı yerine gidileceği kararın türüne göre değişebilir ve uygulamada tartışma konusudur. Bu nedenle en güvenli yöntem, tebliğ edilen kararın üzerinde gösterilen başvuru yolunu ve süresini esas almak, tereddüt hâlinde süreyi tüketmeden harekete geçmektir. Yaptırımın miktarına yönelik itirazla, işlemin hukuka aykırılığına yönelik itiraz farklı gerekçelendirme gerektirir; ikisini tek bir dilekçede birbirine karıştırmak savunmayı zayıflatır.
Dosyayı Hazırlarken
- Talep konusu bağlantıların tam adres listesini, ekran görüntüsü ve erişim tarihiyle birlikte sabitleyin.
- İçeriğin neden güncelliğini yitirdiğini; kamu yararı ile kişisel menfaat dengesini somut olguya dayandırın.
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihini ve alınan yanıtı belgeleyin. Şikâyet yolunun kapısı burada açılır.
- Aynı içerik birden fazla mecrada çoğaldıysa her biri için ayrı bir talep zinciri kurun.
Unutulma hakkı, kişiye ve içeriğe göre değişen bir denge yargısıdır; burada anlatılan yalnızca genel çerçevedir. Kendi dosyanızda hangi kanalın öncelikli olduğunu belirlemek için bir hukukçuyla birlikte değerlendirme yapmanız yerinde olur.