Kişisel verilerin işlenmesi açık rızaya dayanıyorsa, ilgili kişi bu rızayı geri alabilir. Ancak rızanın geri alınması tek başına verinin ortadan kalkması sonucunu doğurmaz; silme, yok etme veya anonim hale getirme talebinin usulüne uygun biçimde ileri sürülmesi gerekir. KVKK ve 6698 çerçevesinde işleyen bu süreçte en sık yapılan hata, aşamaların sırasının atlanmasıdır.
Rızanın Geri Alınması Her Zaman Silme Anlamına Gelmez
Bir veri, yalnızca açık rızaya dayanarak işleniyorsa rızanın geri alınmasıyla işleme dayanağı ortadan kalkar. Buna karşılık aynı veri, kanunda öngörülen bir yükümlülüğün yerine getirilmesi, sözleşmenin ifası veya bir hakkın tesisi gibi başka bir sebebe de dayanıyorsa, veri sorumlusu silme talebini bu gerekçeyle karşılamayabilir. Bu nedenle talep hazırlanırken, hangi verinin hangi amaçla ve hangi hukuki sebeple işlendiği ayrı ayrı sorulmalıdır.
İki Aşamalı Yol: Önce Veri Sorumlusu, Sonra Kurul
- Talep, yazılı olarak veya kayıtlı elektronik posta gibi kanunda öngörülen yöntemlerle doğrudan veri sorumlusuna iletilir. Başvuru dilekçesinde kimlik bilgileri, talebin konusu ve varsa verinin işlendiği kanal açıkça belirtilir.
- Veri sorumlusu, başvuruya kanunda öngörülen süre içinde cevap vermek zorundadır. Cevapsız kalması da bir sonuç doğurur ve şikayet hakkını açar.
- Cevap yetersiz veya olumsuzsa, Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikayet yoluna gidilir. Bu başvurunun kendi süre sınırları vardır ve cevabın öğrenilmesi ile başvuru tarihi birlikte hesaba katılır.
- Kurul kararına karşı yargı yolu ise idari yargıda işler.
Doğrudan Kurula Gitmenin Sonucu
Uygulamada en sık karşılaşılan merci hatası, veri sorumlusuna hiç başvurmadan doğrudan Kurula şikayette bulunulmasıdır. Kanun bu iki aşamayı birbirine bağlamıştır; ön başvuru yapılmadan iletilen şikayetler usul yönünden değerlendirme dışı kalabilir ve ilgili kişi baştan başlamak zorunda kalır. Bu da, verinin yayılmaya devam ettiği dosyalarda ciddi bir gecikme demektir.
Silme, Yok Etme ve Anonim Hale Getirme Farkı
- Silme: Verinin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hale getirilmesi.
- Yok etme: Verinin hiç kimse tarafından hiçbir şekilde erişilemez, geri getirilemez hale getirilmesi.
- Anonim hale getirme: Verinin başka verilerle eşleştirilse dahi kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek hale getirilmesi.
Talep dilekçesinde bu üç yöntemden hangisinin istendiği açıkça yazılmalıdır; aksi halde veri sorumlusu kendi tercih ettiği yöntemi uygulayabilir. Yedekleme ortamlarındaki kopyaların akıbeti de ayrıca sorulmalıdır.
Genel Uyarı
Buradaki çerçeve, veri sahibinin izleyebileceği tipik yolu tanıtır. İşlemenin dayanağı, verinin türü ve saklama yükümlülükleri sonucu değiştirebilir. Talebiniz reddedildiyse veya cevapsız bırakıldıysa, şikayet süreleri işlemeye başladığından hukuki değerlendirmeyi geciktirmemek gerekir.