Bir şirketin verilerinizi açık rızaya dayandığını söyleyerek işlemesi, tek başına hukuka uygunluk anlamına gelmez. 6698 sayılı KVKK, açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay olarak tanımlar. Uyuşmazlık çıktığında ise asıl mesele çoğu kez rızanın geçerliliği değil, şikâyet yolunun doğru sırayla işletilip işletilmediğidir.
Rızanın Geçersizliğini Gösteren Tipik Durumlar
- Hizmetin verilmesi rıza şartına bağlanmış, rıza vermeyene hizmet kapatılmıştır.
- Aydınlatma metni ile rıza metni tek kutucukta birleştirilmiş, ayrı irade beyanı alınmamıştır.
- Rıza kapsamı belirsizdir; hangi veri, hangi amaç ve hangi aktarım için alındığı yazmamaktadır.
- Sözleşmenin kurulması için zaten gerekli olan veri, gereksiz yere rızaya dayandırılmıştır.
- Rızanın geri alınması için işleyen bir kanal bulunmamaktadır.
Doğrudan Kurula Gitmek Neden Sonuçsuz Kalır
Kanun, ilgili kişi için iki aşamalı bir yol öngörür. Önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır; veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Bu aşama tüketilmeden Kişisel Verileri Koruma Kuruluna yapılan şikâyet, esasa girilmeden iade edilebilir. Şikâyet hakkı ise cevabı öğrendiğiniz tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde kullanılır. Veri sorumlusu hiç cevap vermezse de bu altmış günlük üst sınır işlemeye devam eder; sessizliği beklemek en sık yapılan hatadır.
Başvuru Dilekçesini Şikâyete Hazır Yazmak
Veri sorumlusuna yapılan ilk başvuru, ileride Kurula sunulacak dosyanın omurgasıdır. Bu nedenle metinde; hangi verinin, hangi tarihte, hangi kanaldan işlendiği, rızanın nasıl alındığı ve neden geçersiz sayıldığı somut olarak belirtilmelidir. Talepler de ayrık biçimde yazılmalıdır: işlemenin durdurulması, verinin silinmesi veya yok edilmesi, aktarıldığı üçüncü kişilere bildirim yapılması gibi. Başvurunun tarihini ispatlayan kayıtlı posta, KEP veya sistem kaydı mutlaka saklanır.
Kurul Kararından Sonraki Aşama
Kurul şikâyeti inceleyip veri sorumlusuna talimat verebilir veya idari yaptırım uygulayabilir. Kurul kararı bir idari işlem olduğundan, aleyhe sonuç doğuran karara karşı idari yargı yolu açıktır ve burada idari yargının kendi dava açma süresi işler. Ayrıca kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi nedeniyle uğranan zarar için genel hükümlere göre tazminat davası, koşulları varsa suç duyurusu ayrı yollardır; Kurul şikâyeti bu yolların yerine geçmez.
Dosyayı Ayakta Tutan Kayıtlar
- Rıza alındığı anın ekran görüntüsü veya sözleşme nüshası.
- Aydınlatma metninin o tarihteki hâli.
- Başvuru ve cevabın tarihli örnekleri.
- Verinin üçüncü kişilerde göründüğünü kanıtlayan yazışmalar.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; işlemenin dayandığı hukuki sebep, sektör düzenlemeleri ve veri kategorisi sonucu değiştirebilir. Süreler kısa olduğundan, başvurunuzu göndermeden önce hukuki görüş almanız faydalı olacaktır.