Boşanma dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman iddianın kendisi değil, o iddianın hangi delille, hangi usul aşamasında ve hangi süre içinde ortaya konduğudur. TMK ve HMK birlikte okunduğunda, aile mahkemelerinde görülen bu davalarda delilin içeriği kadar sunuluş biçimi de belirleyici olur.
Delil Sunma Takviminin Kaçırılması
HMK'nın dilekçeler teatisi düzenine göre taraflar iddia ve savunmalarını, dayandıkları vakıaları ve bu vakıaları hangi delille ispat edeceklerini belirli aşamalarda bildirmek zorundadır. Delil listesini ön inceleme aşaması kapandıktan sonra genişletmek, karşı tarafın açık rızası veya kanunda öngörülen istisnalar dışında mümkün olmaz. Uygulamada en sık görülen kayıp, tanık isim ve adreslerinin süresinde bildirilmemesi ya da tanık gideri yatırılmadığı için bu delilden vazgeçilmiş sayılmasıdır.
Hukuka Aykırı Elde Edilen Kayıtların Bedeli
Eşin telefonundan, e-posta hesabından ya da izlenerek elde edilen ses ve görüntü kayıtları dosyaya sunulduğunda yalnızca değerlendirme dışı bırakılmakla kalmayabilir; ayrıca ceza sorumluluğu doğurabilir. Delilin ispat gücünü tartışmadan önce hukuka uygun elde edilip edilmediği not edilmelidir. Ortak yaşam alanında tesadüfen elde edilen bir kayıt ile planlı biçimde yerleştirilen bir dinleme düzeneğinin hukuki değeri aynı değildir.
Süreye Bağlı Boşanma Sebepleri
Bazı boşanma sebepleri, olayın gerçekleşmesinden ve öğrenilmesinden itibaren işleyen sürelere bağlıdır; bu süreler geçtikten sonra aynı vakıaya dayanılamaz. Affedildiği anlaşılan bir davranışa sonradan dayanmak da mümkün olmaz. Bu nedenle olay tarihleri, öğrenme anı ve sonrasında ortak yaşamın sürüp sürmediği kronolojik bir tabloya işlenmelidir.
Fer'i Taleplerin Ayrı Delillendirilmesi
- Nafaka için gelir ve gider belgeleri, banka hareketleri, kira ve okul ödemeleri
- Maddi tazminatta evlilik birliği içinde edinilen değerlere ilişkin kayıtlar
- Manevi tazminatta kişilik haklarına saldırının somut olaylarla gösterilmesi
- Ziynet talebinde düğün kaydı, fotoğraf ve tanık beyanının birlikte kurgulanması
Her fer'i talebin kendi delili vardır; asıl davanın delilleri bunları kendiliğinden karşılamaz.
Duruşma Öncesi Kontrol Listesi
- Tebligatların usulüne uygun yapılıp yapılmadığı
- Delil listesindeki her vakıanın karşılığında somut bir belge bulunup bulunmadığı
- Uzman veya bilirkişi incelemesi gerekiyorsa talebin zamanında yazılıp yazılmadığı
- Karşı tarafın sunduğu belgelere itiraz süresinin takip edilip edilmediği
Bu metin genel nitelikte bilgilendirme amacı taşır; her boşanma dosyasının olgusu, tarafların tutumu ve delil imkanı farklıdır. Kendi dosyanız için adım atmadan önce bir hukukçuyla görüşerek değerlendirme yapılması yerinde olur.