Kişisel ilişki kurulmasına dair mahkeme kararı elde edilmiş olsa bile, kararın fiilen hayata geçirilememesi ayrı ve çoğu zaman daha yıpratıcı bir sorundur. Kararın icra edilebilirliği; hükmün ne kadar açık yazıldığına, teslim ve iade noktalarının belirliliğine ve tarafların usulüne uygun bilgilendirilmesine bağlıdır. Bu rehber, TMK ve HMK ile aile mahkemelerine ilişkin 4787 sayılı Kanun çerçevesinde, kararın kâğıt üzerinde kalmasını önleyecek uygulama adımlarını ele alır.
Uygulanabilir Bir Hüküm Nasıl Kurulur
Yargılama aşamasında talebin muğlak bırakılması, sonraki tüm aşamayı zorlaştırır. Gün ve saat aralığı, teslim ve iade yeri, yol masrafının kimde olduğu, dinî bayram ve yarıyıl tatili düzenlemesi ile çocuğun okul takvimiyle uyum, hükümde ayrı ayrı yer almalıdır. Yalnızca ayda bir hafta sonu biçiminde kurulan bir hüküm, hangi hafta sonu olduğu belirtilmediğinde her ay yeni bir çekişme doğurur.
Teslim Sürecinin İşleyişi
Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesi, klasik icra takibi mantığından ayrılmış ve adli destek ve mağdur hizmetleri birimleri eliyle yürütülen bir sürece bağlanmıştır. Bu yapıda amaç, çocuğun zarar görmeyeceği bir teslim düzeni kurmak ve gerektiğinde uzman eşliğinde uygulama yapmaktır. Sürecin tarafı olan anne veya babanın talebi, kararın kesinleşme durumu ve tebligat aşamaları bu yolda da titizlikle izlenmelidir.
Uygulamada En Sık Görülen Tıkanıklıklar
- Kararın tebliğ edilmemesi nedeniyle yükümlülüğün başlamamış sayılması
- Teslim yerinin belirsiz olması ve tarafların farklı noktalarda beklemesi
- Çocuğun gelmek istemediği yönündeki beyanın tutanağa bağlanmaması
- Yurt dışı çıkış veya şehir değişikliğinin hükümde düzenlenmemiş olması
- Her aksama için ayrı kayıt tutulmaması ve delilsiz kalınması
Aksama Halinde İzlenecek Yol
- Her başarısız teslim girişimi tarih, saat ve tanık bilgisiyle tutanağa bağlanır.
- Mesajlaşma ve arama kayıtları bütün olarak, seçilerek değil, saklanır.
- Aksamanın süreklilik kazanması halinde kararın değiştirilmesi veya velayete etkisi ayrıca değerlendirilir.
- Uzman raporu gerektiren durumlarda talep erken aşamada yapılır.
- Çocuğun yaşı ilerledikçe hükmün güncellenmesi ihtiyacı gözden geçirilir.
Sürelerin kaçırılması bu alanda yalnızca usuli bir kayıp değildir; aradan geçen zaman çocukla kurulan bağı doğrudan etkiler ve sonraki taleplerin değerlendirilmesinde fiili durum ağırlık kazanır. Yazı genel bilgilendirme amacı taşır; çocuğun üstün yararı her dosyada farklı sonuç doğurabileceğinden, adım atmadan önce hukuki görüş alınması yararlı olacaktır.