Mal rejiminin tasfiyesinde talepler çoğu zaman haklıdır ama zamanında ve doğru belgeyle ileri sürülmediği için karşılıksız kalır. Bu yazı, TMK ve HMK çerçevesinde delil toplama takvimini tasfiye talebinin süresiyle birlikte kurmayı ele alır.
Tasfiye Talebi Hangi Tarihe Bağlanır
Evlilik boşanma kararıyla sona ermişse, boşanmadan doğan mali talepler bakımından kararın kesinleşmesi belirleyici andır. Bu nedenle kesinleşme şerhi taşıyan karar örneği, tasfiye dosyasının ilk belgesidir. Kesinleşme tarihi ile talebin ileri sürüldüğü tarih arasındaki mesafe, dosyanın esasa girip girmeyeceğini doğrudan etkiler.
Boşanma davası ile tasfiye talebi çoğu zaman ayrı yürür. Boşanma sürerken tasfiyenin bekletici mesele yapılması olağandır; ancak bu, delil toplamayı erteleme gerekçesi değildir. Aksine, boşanma dosyası devam ederken toplanan kayıtlar daha güncel ve daha erişilebilir olur.
Katkı Payı, Değer Artış Payı ve Katılma Alacağı Ayrımı
Bu üç talep aynı olguya dayanıyor gibi görünse de ispat konuları farklıdır. Katkı payı, edinilmiş mallara katılma rejiminden önceki dönem ve bazı özel durumlar bakımından gündeme gelir. Değer artış payı, bir eşin diğerine ait mala yaptığı katkının malın değer artışındaki payını hedefler. Katılma alacağı ise rejim sona erdiğinde artık değerin paylaşımına ilişkindir. Talep hangisiyse, delil listesi de ona göre kurulmalıdır.
Kayıt Toplamada Zaman Baskısı
- Tapu kayıtları, edinim tarihleri ve tapu harcına esas değerlerle birlikte çıkarılır.
- Banka hesap hareketleri, kredi ödemeleri ve havale açıklamaları dönemsel olarak istenir.
- Trafik tescil, şirket ortaklık ve SGK hizmet dökümleri, gelir kaynağının hangi tarafa ait olduğunu göstermek için toplanır.
- Ziynet eşyası iddiası varsa düğün görüntüleri, fotoğraflar ve satın alma belgeleri erken aşamada dosyaya konur.
- Üçüncü kişilerdeki kayıtlar için müzekkere talebi, dilekçe aşamasında ve gerekçeli biçimde yazılır.
Bankalar ve kurumlar geçmişe dönük kayıtları belirli sürelerle saklar. Bu nedenle eski tarihli hareketlerin peşine geç düşmek, çoğu zaman kaydın hiç bulunamaması sonucunu doğurur.
İspat Yükünün Yönü
Bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren taraf, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Aksi hâlde malın edinilmiş mal sayılması yönünde bir kabul işler. Bu denge, hangi belgenin kimin tarafından toplanacağını da belirler; karşı tarafın ispat alanına giren bir konuda gereksiz belge biriktirmek dosyayı ağırlaştırır.
Kapanış Değerlendirmesi
Tasfiye dosyalarında en verimli çalışma, kesinleşme tarihinden geriye doğru kurulan bir kronoloji tablosudur. Her satırda tarih, işlem, kaynak belge ve hangi talebi desteklediği yazılırsa, bilirkişi incelemesi de daha isabetli sonuç verir.
Bu metin genel bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Mal rejimi hesapları evliliğin süresine, edinim tarihlerine ve rejim türüne göre değiştiğinden, somut dosyada bireysel hukuki değerlendirme alınması önerilir.