Anlaşmalı boşanmada tarafların en çok yanıldığı nokta, protokolün yalnızca bir niyet metni olduğunu düşünmektir. Oysa hâkim tarafından onaylandığında protokol, uygulanabilir bir düzenlemeye dönüşür ve sonradan değiştirilmesi sınırlı hâllerde mümkün olur. TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşunu düzenleyen 4787 sayılı Kanun çerçevesinde bu rehber, protokolün hazırlanmasından kararın kesinleşmesine kadar geçen süreçte takvimin nasıl kurulacağını ele alır.
Anlaşmalı Yolun Ön Koşulunu Kontrol Etmek
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Bu koşul sağlanmadan açılan dava anlaşmalı olarak sonuçlandırılamaz ve süreç çekişmeli davanın takvimine döner. Bu nedenle ilk kontrol hukuki tartışma değil, tarih kontrolüdür: evlenme tarihi ile dava tarihi arasındaki süre belgeyle doğrulanmalıdır.
Protokolde Belirsizlik Bırakmamak
Protokolün ileride uygulanabilir olması, ifadelerin ölçülebilirliğine bağlıdır. Uygulamada en sık uyuşmazlık doğuran başlıklar şunlardır:
- Nafakanın türü, tutarı, ödeme günü ve artış ölçütü
- Kişisel ilişkinin gün, saat ve teslim yeri bakımından belirlenmesi
- Tatil ve özel gün düzenlemelerinin ayrıca yazılması
- Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin kalemlerin tek tek gösterilmesi
- Tarafların birbirinden başkaca talebi olmadığına dair beyanın kapsamı
Uygun görüldüğü takdirde ifadesiyle bırakılan hükümler, sonradan icra edilebilirlik sorunu yaratır.
Çocuğa İlişkin Hükümlerin Ayrı Rejimi
Velayet ve çocukla kişisel ilişkiye dair düzenlemeler taraf iradesiyle tamamen serbestçe belirlenemez; hâkim bu hükümleri çocuğun üstün yararı bakımından değerlendirir ve gerekli gördüğünde değişiklik önerir. Ayrıca bu hükümler koşulların değişmesi hâlinde yeniden dava konusu edilebilir. Protokolü hazırlarken bu esneklik göz önünde tutulmalı, uygulanamayacak kadar katı düzenlemelerden kaçınılmalıdır.
Duruşmadan Kesinleşmeye Giden Takvim
- Tarafların duruşmada bizzat hazır bulunması gerektiği unutulmaz
- Karar tefhim veya tebliğ edildikten sonra kanun yolu süresi işlemeye başlar
- İstinaf yoluna başvurulmayacaksa feragat ile kesinleşme süreci kısaltılabilir
- Kesinleşme şerhi alınmadan nüfusa tescil ve devam eden işlemler tamamlanmaz
- Nafaka ve mal rejimine ilişkin edimler için ödeme takvimi ayrıca izlenir
Anlaşma Bozulursa
Duruşma aşamasında taraflardan biri protokolden döndüğünde dosya çekişmeli olarak yürür. Bu ihtimale karşı delil hazırlığının tamamen bırakılmamış olması, sürecin baştan kurulmasını önler. Aynı şekilde, protokolde yer alan edimlerin yerine getirilmemesi hâlinde izlenecek icra yolunun baştan öngörülmesi gerekir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve her ailenin durumu farklıdır. Protokolünüzü imzalamadan önce hükümlerin uygulanabilirliğini bir hukukçuya kontrol ettirmeniz yerinde olacaktır.