Aile mahkemesinden alınan bir velayet veya kişisel ilişki kararı, tek başına sonuç doğurmaz; asıl sınav kararın fiilen uygulanabilmesidir. Uygulamada en çok yaşanan sorun, kararın hukuken doğru ama infaza elverişsiz biçimde yazılmış olmasıdır. TMK, HMK ve 4787 ekseninde bakıldığında icra edilebilirlik, dava sırasında kurulan bir sonuçtur; karardan sonra düzeltilecek bir ayrıntı değildir.
Hüküm Fıkrası İnfaza Elverişli mi?
Kişisel ilişki hükmünün uygulanabilmesi için gün, saat, teslim ve iade yeri ile tatil dönemlerinin tereddüde yer bırakmayacak biçimde belirlenmiş olması gerekir. Ayın belirli haftası yazılırken hafta sayımının nasıl yapılacağının belirsiz kalması, çocuğun teslim edileceği yerin yalnızca genel bir ifadeyle geçmesi ya da dini bayramların hangi günlerini kapsadığının yazılmaması, sonradan çözülmesi zor uyuşmazlıklar doğurur. Bu nedenle talep dilekçesinde istenen düzenin takvimsel olarak yazılması, hükmün de aynı netlikte kurulmasını kolaylaştırır.
İnfaz Yolu Nereye Bağlı?
Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesi artık icra dairelerinin görev alanından çıkarılmış; bu işlemler adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri eliyle yürütülen bir sürece bağlanmıştır. Süreç, zorlayıcı bir icra işlemi olmaktan çok, uzman eşliğinde teslimi hedefleyen bir yapıdır. Bu değişikliği bilmeden icra dairesine yapılan başvuru, yalnızca zaman kaybına yol açar.
Uygulamayı Kilitleyen Tipik Durumlar
- Çocuğun ikametinin karardan sonra değişmesi ve teslim yerinin fiilen ulaşılamaz hale gelmesi
- Tarafların karar dışı sözlü anlaşmalar yapıp bunu belgelendirmemesi
- Teslim saatinde gecikmelerin kayıt altına alınmaması
- Çocuğun beyanının, yaşına bağlı olarak sürece etkisinin göz ardı edilmesi
- Yurt dışına çıkış ihtimali doğduğunda tedbir talebinin geciktirilmesi
Değişen Koşullarda İzlenecek Sıra
- Uygulanamayan noktalar tarih ve olay bazında yazılı olarak kayda geçirilir.
- Sorun hükmün belirsizliğinden kaynaklanıyorsa, kararın açıklanması ya da düzenin değiştirilmesi ayrı ayrı değerlendirilir.
- Koşullar esaslı biçimde değişmişse velayetin veya kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebi hazırlanır.
- Tedbir gerektiren acil hallerde talep, esas taleple birlikte ileri sürülür.
- Çocuğun okul ve sağlık takvimi, istenen düzenle uyumlu biçimde kurgulanır.
Kısa Bir Hatırlatma
Velayet dosyalarında ölçüt, tarafların usul üstünlüğü değil çocuğun yararıdır; bu nedenle infaz tartışmalarının da bu eksende yürütülmesi beklenir. Yazıdaki açıklamalar genel niteliktedir ve her ailenin koşulları farklı sonuç doğurabilir; somut durumda hukuki destek alınması yararlı olacaktır.