Boşanma sonrasında en çok yeniden mahkeme önüne gelen konu, çocukla kişisel ilişkinin nasıl kurulacağıdır. TMK'nın velayet ve kişisel ilişki hükümleri çerçevesinde hazırlanan protokol, çocuğun yaşına ve günlük düzenine uygun biçimde yazılmadığında kısa sürede uygulanamaz hâle gelir. 4787 sayılı Kanunla kurulan aile mahkemeleri de düzenlemeyi çocuğun üstün yararı ölçütüyle denetlediğinden, tarafların anlaşması tek başına yeterli olmaz.
Protokolün Uygulanabilir Yazılması
Kişisel ilişki maddesi; günler, saatler, teslim ve iade yeri, kimin refakat edeceği ve yol masrafının kime ait olduğu belirtilerek yazılmalıdır. Tatil dönemleri, dinî bayramlar ve yaz dönemi ayrı ayrı düzenlenmeli; iki tarafın da hakkının çakıştığı günler için öncelik kuralı konulmalıdır. Belirsiz bırakılan her ifade, sonradan icra dosyası olarak geri döner.
Çocuğun Yaşına Göre Farklılaşma
Küçük yaştaki bir çocuk için sık ve kısa süreli görüşme uygunken, okul çağındaki bir çocuk için hafta sonu bütünlüğü daha işlevsel olabilir. Protokole, çocuğun yaşı ilerledikçe düzenin nasıl gözden geçirileceğine ilişkin bir mekanizma eklenmesi, ileride yeniden dava açma ihtiyacını azaltır. Uzaktan iletişim yöntemleri de ayrı bir madde olarak düzenlenebilir.
- Okul takvimi ve çocuğun düzenli etkinlikleri dikkate alındı mı?
- Teslim ve iade noktası tarafsız ve ulaşılabilir bir yer olarak belirlendi mi?
- Şehir dışına çıkış ve yurt dışı seyahati için usul kararlaştırıldı mı?
- Düzenlemeye uyulmaması hâlinde izlenecek yol taraflarca konuşuldu mu?
Tebligat Gecikmesi ve İcra Riski
Kişisel ilişkiye ilişkin karara uyulmaması hâlinde icra yoluyla teslim gündeme gelir ve bu süreçte tebligat tarihleri belirleyici olur. İcra emrinin ya da ihtarın karşı tarafa ulaşmaması, hem şikâyet yolunu geciktirir hem de dosyanın gereksiz büyümesine yol açar. Aynı şekilde, kararın değiştirilmesi için açılacak davada ara kararların geç tebliği, çocuğun düzeninin belirsiz kalmasına neden olur. Adres bilgilerinin güncel tutulması ve teslim tutanaklarının saklanması bu riski azaltır.
Düzenin Değişmesi Gerektiğinde
Taşınma, iş değişikliği veya çocuğun eğitim durumundaki değişiklik, mevcut düzenlemenin yeniden ele alınmasını gerektirebilir. Bu durumda önce yazılı bir öneriyle karşı tarafa başvurmak, sonrasında açılacak davada iyi niyetin ve fiilî ihtiyacın gösterilmesi bakımından yararlıdır. Talep, çocuğun yararını somutlaştıran gerekçelerle desteklenmelidir.
Burada anlatılanlar genel niteliktedir; çocuğun yaşı, ebeveynlerin yaşadığı yer ve mevcut karar içeriği düzenlemeyi değiştirir. Protokolü imzalamadan veya değişiklik talebinde bulunmadan önce dosyanıza özgü hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.