Boşanmanın kesinleşmesiyle eşler arasındaki mal ortaklığı sona erer; ancak mal rejiminin tasfiyesi çoğu zaman boşanma davasından ayrı ve daha teknik bir yargılamayı gerektirir. Katılma ve değer artış payı alacakları, bu tasfiyenin merkezinde yer alır ve talep edilmezse kendiliğinden hüküm altına alınmaz.
Tasfiye Talebinin Zamanı
Mal rejimi tasfiyesine ilişkin alacak, kural olarak boşanma kararının kesinleşmesiyle muaccel hale gelir. Bu nedenle boşanma davası devam ederken tasfiye talebi ayrı bir dava olarak açılabileceği gibi, boşanma sonrasında da ileri sürülebilir. Ancak talebin geç bırakılması delil kaybına ve malların el değiştirmesine yol açabileceğinden erken planlama önemlidir.
Hangi Mallar Tasfiyeye Girer?
- Evlilik birliği içinde edinilen ve edinilmiş mal sayılan değerler
- Bir eşin kişisel malına yaptığı katkı sonucu doğan değer artışı
- Rejimin sona erdiği tarihte mevcut olan ve tasfiyeye tabi kalemler
İspat Yükü ve Belge Toplama
TMK, mal rejiminde bir malın kişisel mi yoksa edinilmiş mal mı olduğu konusunda belirli karineler öngörür; aksini iddia eden taraf bunu ispatla yükümlüdür. Bu nedenle tapu kayıtları, banka hesap hareketleri, kredi sözleşmeleri ve satış belgeleri edinim tarihleriyle birlikte derlenmelidir. HMK usulüne göre delillerin zamanında ve düzenli sunulması, sonradan doğabilecek itirazların önüne geçer.
Aile Mahkemesinin Rolü
Tasfiye uyuşmazlıkları 4787 sayılı Kanun kapsamında kurulan aile mahkemelerinin görev alanındadır. Bu mahkemeler, tarafların ekonomik durumunu ve katkılarını bütüncül biçimde değerlendirir; bu nedenle talep dilekçesinin yalnızca miktar değil, katkının niteliğini de açıklayan bir gerekçeyle desteklenmesi beklenir.
Süreç Planlaması
- Rejimin sona erdiği tarihi ve mevcut malları netleştirin.
- Edinim ve katkı belgelerini kronolojik olarak sıralayın.
- Alacak kalemlerini ayrı ayrı, hesaplanabilir biçimde talep edin.
Bu içerik yol gösterici niteliktedir; malların türü, edinim biçimi ve eşlerin katkı oranları her dosyada farklılaşacağından, tasfiye öncesinde bireysel bir hukuki değerlendirme almak faydalı olacaktır.