Mal rejiminden kaynaklanan alacaklar, boşanma davasının gölgesinde kaldığı için çoğu zaman geç fark edilir. Oysa tasfiye, ayrı bir dava ve ayrı bir takvimdir. Bu rehber, iki sürecin nasıl birlikte planlanacağını ve protokolle anlaşma ile dava arasındaki tercihi konu alıyor.
Boşanma ile Tasfiyenin Ayrı Takvimleri
Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona erer; ancak tasfiyeye ilişkin alacak istemi kural olarak boşanma kararının kesinleşmesinden sonra karara bağlanır. Tasfiye davası boşanma ile birlikte açılabilir, bu durumda boşanma dosyası bekletici mesele yapılır. Bu yapıyı bilmemek iki ayrı riski doğurur: dava çok erken açıldığında usul yönünden zaman kaybedilir, çok geç açıldığında ise zamanaşımı savunmasıyla karşılaşılır. Bu nedenle boşanma kararının kesinleşme tarihi, kesinleşme şerhiyle birlikte takvime işlenmelidir.
Talep Kalemlerini Birbirine Karıştırmamak
Uygulamada en sık yapılan hata, farklı hukuki temellere dayanan talepleri tek bir başlık altında istemektir. Oysa katılma alacağı, değer artış payı ve kişisel malın karşılığına ilişkin talepler farklı şartlara ve farklı ispat yüküne tabidir. Ayrıca evlenme tarihi belirleyicidir: yasal mal rejiminin yürürlüğe girdiği tarih öncesi ve sonrası dönemler ayrı ayrı değerlendirilir. Talep dilekçesinde hangi malvarlığı için hangi kalemin istendiğinin tek tek gösterilmesi, ileride ıslah ihtiyacını azaltır.
Belge Toplama Sırası
- Evlenme ve boşanma tarihleri ile kesinleşme şerhi temin edilir.
- Taşınmaz, araç ve şirket paylarının edinme tarihleri tapu ve sicil kayıtlarından çıkarılır.
- Edinme bedelinin hangi kaynaktan ödendiği banka hareketleri ve kredi dosyalarıyla gösterilir.
- Kredi ödemelerinin evlilik içinde mi sonrasında mı yapıldığı ayrıştırılır.
- Miras ve bağış yoluyla gelen değerler kişisel mal olarak ayrı bir listede tutulur.
Değer Tespiti ve Tarih Sorunu
Tasfiyede hesap, malın hangi tarihteki değeri üzerinden yapılacağına göre çok farklı sonuçlar verir. Bu nedenle taşınmazın satılmış olması, devredilmiş olması ya da üzerine sonradan yapı yapılmış olması ayrıca ele alınmalıdır. Malın rejim sona erdikten sonra elden çıkarılmış olması, alacağın doğmadığı anlamına gelmez; bu ihtimale karşı devir belgeleri de dosyaya eklenmelidir.
Protokolle Anlaşma ile Dava Arasında Karar
Anlaşmalı boşanma protokolüne yazılan "karşılıklı hiçbir talebimiz yoktur" türü genel ifadeler, sonradan mal rejimi alacağını da kapsayacak biçimde yorumlanabilir. Bu nedenle protokol imzalanmadan önce tasfiyenin kapsam dışında bırakılıp bırakılmadığı açıkça yazılmalıdır. Aile hukukunda arabuluculuk kural olarak zorunlu bir dava şartı değildir; taraflar isterse görüşme yürütebilir, ancak bu görüşmeler devam ederken zamanaşımı takviminin işlediği unutulmamalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Evlilik tarihi, mal varlığının niteliği ve protokol metni sonucu belirleyici biçimde değiştirebileceğinden, belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.