Boşanma davalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman iddianın gücü değil, o iddianın usulüne uygun biçimde ve zamanında ispatlanmasıdır. Elinde güçlü belge bulunan bir taraf, delil listesini süresinde sunmadığı için bu belgeleri dosyaya sokamayabilir. Bu rehber, boşanma dosyasında delil takviminin nasıl kurulacağını anlatmaktadır.
Dilekçeler Teatisi ve Delil Bildirimi
HMK'nın yazılı yargılama usulüne göre dava dilekçesi, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerinden oluşan aşama tamamlandıktan sonra ön inceleme yapılır. Delillerin dilekçelerde gösterilmesi ve mahkemece verilen kesin süre içinde dosyaya sunulması gerekir. Kesin süre kaçırıldığında delil sunma hakkı düşer ve bu sonuç, karşı tarafın muvafakatiyle dahi kolayca aşılamaz. Bu nedenle dava açılmadan önce hangi belgenin nereden temin edileceği belirlenmeli, üçüncü kişilerden veya kurumlardan istenmesi gereken kayıtlar için müzekkere taleplerinin ön incelemeye kadar hazır olması sağlanmalıdır.
Hangi Delil Hangi İddiayı Taşır
- Kusur iddiaları için tanık anlatımları ve tarih içeren yazışmalar
- Ekonomik talepler için gelir belgeleri, tapu ve araç kayıtları, banka hareketleri
- Velayet bakımından okul kayıtları, sağlık raporları ve sosyal inceleme raporu
- Edinilmiş mallara katılma tasfiyesi için evlilik tarihinden sonraki edinim belgeleri
Velayet ve kişisel ilişki konusunda mahkemenin uzman görüşüne başvurması olağandır; TMK ve 4787 sayılı Kanun çerçevesinde aile mahkemesinin uzmanlardan yararlanma yetkisi bulunduğundan, bu rapora ilişkin beyan hakkının süresinde kullanılması gerekir.
Hukuka Aykırı Delil Riski
Eşin telefonuna izinsiz erişilerek elde edilen kayıtlar, gizlice yerleştirilen cihazlarla alınan ses ve görüntüler dosyaya sunulduğunda iki sonuç doğurabilir: delil değerlendirme dışı bırakılabilir ve sunan taraf ayrı bir ceza soruşturmasıyla karşılaşabilir. Ortak yaşam alanında kendiliğinden karşılaşılan bir belge ile planlı biçimde elde edilen kayıt arasındaki fark, bu değerlendirmede belirleyicidir. Riskli delile yaslanan bir strateji, kusur dengesini sunan taraf aleyhine çevirebilir.
Anlaşmalı Boşanmaya Geçiş Kararı
Çekişmeli olarak başlayan dava, tarafların iradesiyle anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir. Bu geçişte protokolün eksiksiz olması önemlidir: nafaka türleri, ödeme zamanı ve artış ölçütü, kişisel ilişki günleri, mal rejimi tasfiyesi ve tazminat kalemleri ayrı ayrı yazılmalıdır. Protokolde boş bırakılan her başlık, boşanmadan sonra açılacak yeni bir davanın konusu haline gelir. Evlilik birliğinin bir yıldan az sürdüğü hallerde anlaşmalı boşanma koşullarının oluşmayacağı da hatırda tutulmalıdır.
Buradaki bilgiler geneldir. Boşanma dosyalarında delil ve süre yönetimi olayın özelliklerine göre değiştiğinden, dilekçe aşaması kapanmadan hukuki destek alınmasında yarar vardır.