Boşanma sonrası mal rejimi tasfiyesi davaları, hükmün kağıt üzerinde kalmaması, yani fiilen icra edilebilir bir alacağa dönüşmesi noktasında zorlanır. TMK'nın edinilmiş mallara katılma rejimi, evlilik içinde emekle elde edilen değerler üzerinde eşe alacak hakkı tanır; ancak bu hakkın paraya çevrilebilmesi, davanın nasıl kurulduğuna sıkı sıkıya bağlıdır.
Katılma Alacağı Neyi Kapsar
Rejimin tasfiyesinde ayrı bir kavram olan kişisel mal ile edinilmiş mal ayrımı belirleyicidir. Miras, bağış ya da evlilik öncesi edinilen varlıklar kural olarak kişisel mal sayılır ve katılma alacağının dışında kalır. Buna karşılık evlilik boyunca çalışılarak, gelirle ya da bunların yerine geçen değerlerle alınan taşınmaz, araç veya banka mevcudu tasfiyeye girer. Alacağın büyüklüğü, bu ayrımın doğru yapılmasına göre değişir.
Değer Tespitinin Zamanı
Uygulamada en çok tartışılan konu, malların hangi tarihteki değerine göre hesaplanacağıdır. Tasfiyeye konu malın karar tarihine yakın gerçek değeri esas alındığından, dava sırasında güncel değer tespiti için bilirkişi ve keşif talebi ihmal edilmemelidir. Taşınmazın tapu kaydı, kredi sözleşmeleri ve ödeme dökümleri erkenden dosyaya konulmalıdır.
Hükmü İcraya Taşımak
Katılma alacağı bir para alacağıdır; bu nedenle kesinleşen ilam, ilamlı icra yoluyla takibe konulabilir. Ancak borçlu eşin malvarlığını önceden devretme ihtimaline karşı, dava aşamasında ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz talebi, alacağın tahsil edilebilirliğini korur. Aksi halde lehe bir karar dahi karşılıksız kalabilir.
Aile Mahkemesinin Rolü
Tasfiye davaları 4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemelerinde görülür; boşanma davasından ayrı olarak, boşanma kesinleştikten sonra da açılabilir. HMK'nın genel usul hükümleri delil sunumu ve süreleri belirler. Boşanma ile tasfiye taleplerinin birlikte mi yoksa ayrı mı yürütüleceği, dosyanın hızını doğrudan etkiler.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Mal rejimi hesabı, evlilik tarihine ve malların edinim koşullarına göre kişiye özgüdür; somut durumda bir avukatla değerlendirme yapılması yerinde olur.