Boşanma dosyalarında en çok tartışılan konu çoğu kez nafaka değil, edinilmiş mallara ilişkin alacaktır. Türk Medeni Kanunu'nun mal rejimi düzenlemesi, evlilik içinde edinilen malvarlığının tasfiyesini kendi ölçütlerine bağlar; anlaşmalı boşanma protokolü ise tarafların bu tasfiyeyi kendi iradeleriyle düzenlemesine imkân verir. Sorun, protokolün aceleyle ve malvarlığı envanteri çıkarılmadan imzalanmasından doğar. Bu rehber, tasfiyede neyin nasıl ispatlandığına ve protokolün hangi noktada risk ürettiğine odaklanır.
Önce Envanter, Sonra Talep
Talep miktarı, envanter tamamlanmadan yazıldığında ya eksik kalır ya da dayanaksız görünür. Envanter üç sütunlu bir tablo gibi kurulmalıdır: malın edinilme tarihi, edinilme sırasındaki ödeme kaynağı ve bugünkü durumu. Evlilikten önce edinilen ya da miras yoluyla gelen değerlerin ayrı tutulması, sonradan çıkacak itirazları baştan karşılar.
Katkı ve Kaynak İspatında Kullanılan Belgeler
- Tapu kaydı ve satış bedelinin ödendiği banka dekontları
- Kredi sözleşmesi ve taksitlerin hangi hesaptan ödendiğini gösteren dökümler
- Miras veya bağış yoluyla gelen değerler için veraset belgeleri
- Ziynet eşyası iddiasında düğün kayıtları, tanık beyanı ve varsa satış belgesi
- Şirket payı söz konusuysa ortaklık kayıtları ve sermaye artırım evrakı
Protokol Metnindeki Kritik Cümleler
Anlaşmalı boşanma protokollerinde en çok soruna yol açan ifade, karşılıklı feragati genel ve muğlak biçimde kuran cümlelerdir. Protokol, hangi malvarlığı kalemi için hangi tarafın ne aldığını ayrı ayrı yazmalı; ödeme yapılacaksa vade, yöntem ve gecikme hali de belirtilmelidir. Aksi halde boşanma kesinleştikten sonra açılacak tasfiye davasında protokolün kapsamı tartışma konusu olur.
Yargılamanın Usul Tarafı
Tasfiye talepleri aile mahkemelerinde görülür; 4787 sayılı Kanun bu mahkemelerin görev alanını belirler. Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde delillerin dilekçelerde gösterilmesi, banka ve tapu kayıtları için müzekkere taleplerinin zamanında yapılması gerekir. Bu talepler geç yapıldığında yargılama uzar, bilirkişi incelemesi eksik veriyle yapılır ve rapor itiraza açık hale gelir.
Anlaşma ile Dava Arasındaki Denge
Protokolle çözüm, süreyi kısaltır ve taraflar arasındaki ilişkiyi görece korur; ancak envanter eksikse ileride telafisi zor bir kayıp doğurabilir. Dava yolu ise kayıtlar üzerinden hesaplama imkânı verir fakat zaman ve bilirkişi maliyeti getirir. Doğru karar, envanter tamamlandıktan sonra iki senaryonun sayısal karşılaştırmasıyla verilir.
Hatırlatma
Her evliliğin malvarlığı geçmişi kendine özgüdür ve burada anlatılan çerçeve somut hesaplamanın yerini tutmaz. Protokol imzalamadan önce kayıtlarınızın bir aile hukuku avukatınca incelenmesi tavsiye edilir.