Miras bırakanın ölümüyle terekedeki mallar mirasçılara elbirliği mülkiyeti olarak geçer. Mirasçılar paylaşımda anlaşamazsa hem ortaklığın giderilmesi hem de saklı pay (mahfuz hisse) tartışmaları aynı anda gündeme gelebilir. TMK ve HMK çerçevesinde bu iki konunun birlikte ele alınması gerekir.
Elbirliği Mülkiyetinden Paylı Mülkiyete
Terekedeki taşınmazlar üzerinde mirasçılar tek başına tasarruf edemez. Paylaşım için ya mirasçılar anlaşır ya da mahkemeden ortaklığın giderilmesi istenir. Bazı hallerde önce elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi, ardından paylaşım daha yönetilebilir olur. İzlenecek yol, mirasçı sayısına ve malların niteliğine göre belirlenir.
Saklı Pay Nedir?
Miras bırakan sağlığında bağış veya vasiyetle malvarlığının bir kısmını dilediği gibi tasarruf edebilir; ancak yasal mirasçıların saklı payına dokunamaz. Altsoy ve sağ kalan eş için öngörülen bu asgari pay, ölünceye kadar yapılan kazandırmalarla ihlal edilmişse mirasçı dengeyi geri getirmek isteyebilir.
Tenkis Davasıyla Dengenin Kurulması
- Saklı payı zedeleyen kazandırmalar tenkis davasıyla gereği kadar geri alınır.
- Muvazaalı (danışıklı) devirler ayrıca muris muvazaası kapsamında tartışılabilir.
- Tenkiste sıra ve oran, kazandırmanın türüne göre belirlenir.
Sürelere Dikkat
- Tenkis talebi, saklı payın ihlal edildiğinin öğrenilmesine bağlı hak düşürücü sürelere tabidir.
- Süre kaçırıldığında talep hakkı düşebileceğinden, öğrenme anının belgelenmesi önemlidir.
- Ortaklığın giderilmesi ile tenkisin sıralaması dosyanın seyrini etkiler.
Mirasçılar İçin Değerlendirme
Miras uyuşmazlıklarında tereke tespiti, kazandırmaların tarihçesi ve saklı pay hesabı ayrıntılı çalışma gerektirir. Aceleyle açılan paylaşım davası, saklı pay haklarını gölgede bırakabilir; bu nedenle terekenin bütününün önce haritalanması yerinde olur.
Bu metin genel bilgilendirmedir. Saklı pay oranları ve süreler mirasçı sıfatına göre değişir; miras dosyanızın özelliklerine göre profesyonel destek almanızı öneririz.