Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler ile ölümünden sonra terekede kalan malvarlığı çoğu zaman aynı anda tartışma konusu olur. Saklı payı zedelenen mirasçı bir yandan tenkis talebini düşünürken, diğer yandan terekedeki taşınmazın ortaklığının giderilmesini istemek zorunda kalır. Bu iki talebin sıralaması yanlış kurulduğunda, kazanılabilecek bir hak usul nedeniyle kaybedilebilir. Aşağıda tereke uyuşmazlıklarında talep sıralaması ve itiraz aşamaları ele alınmaktadır.
Terekenin Fotoğrafını Çekmeden Talep Kurmayın
İlk iş, mirasçılık belgesinin alınması ve terekenin kapsamının belirlenmesidir. Tapu, banka, araç ve şirket pay kayıtlarının ölüm tarihi itibarıyla çıkarılması gerekir. Bunun yanında miras bırakanın sağlığında yaptığı satış, bağış ve ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi işlemler ayrı bir listede toplanmalıdır. Saklı pay tartışması, tam olarak bu ikinci listenin üzerinde yürür; kayıtlar çıkarılmadan yapılan hesaplar sonradan tamamen değişebilir.
Saklı Pay ile Muvazaa Ayrımı
Mirastan mal kaçırma iddiası ile saklı payın ihlali iddiası aynı şey değildir. Birinde işlemin görünürdeki niteliğinin gerçeği yansıtmadığı, diğerinde geçerli bir kazandırmanın yasal sınırı aştığı ileri sürülür. Talebin hangi temele oturduğu, hangi mirasçıların dava açabileceğini ve hangi delillerin öne çıkacağını doğrudan etkiler. Bedelin gerçekten ödenip ödenmediği, miras bırakanın gelir durumu ve devrin zamanlaması bu ayrımda belirleyici olur.
Dosyayı Kurma Adımları
- Mirasçılık belgesi alınır, mirasçıların tamamı ve payları listelenir.
- Ölüm tarihi itibarıyla tereke envanteri çıkarılır.
- Sağlararası kazandırmalar tarih ve değer bilgisiyle ayrı tabloya işlenir.
- Talebin niteliğine göre tenkis, iptal veya ortaklığın giderilmesi yolu seçilir.
- Taşınmaz varsa, ortaklığın giderilmesi için gerekli ön aşama takvime bağlanır.
Taksim Sözleşmesi mi, Dava mı?
Mirasçılar arasında yapılacak bir paylaşma anlaşması, yıllara yayılabilecek bir yargılamayı tek belgeyle sonlandırabilir. Ancak taşınmaz paylaşımını içeren anlaşmaların şekil şartına uygun yapılması ve tüm mirasçıların katılımı gerekir. Eksik katılımla imzalanan metinler ileride bağlayıcı kabul edilmeyebilir. Öte yandan saklı pay iddiası taşıyan bir mirasçının, bu iddiasını değerlendirmeden imzalayacağı geniş kapsamlı bir feragat metni, tenkis talebini de tüketebilir.
Gözden Kaçan Riskler
- Tenkis talebinin tabi olduğu sürelerin başlangıç anının yanlış hesaplanması
- Elbirliği mülkiyeti çözülmeden tek başına tasarruf yapılmaya çalışılması
- Denkleştirme talebinin ayrıca ileri sürülmesi gerektiğinin atlanması
- Yurt dışındaki malvarlığının envantere hiç dahil edilmemesi
Miras dosyalarında sonuç, çoğunlukla ilk üç haftada toplanan belgelerin kalitesine bağlıdır. Kendi durumunuza ilişkin pay ve süre hesabı için, kayıtlar temin edildikten sonra hukuki değerlendirme almanız uygun olacaktır.