Mirasbırakanın ölümüyle tereke üzerinde kendiliğinden doğan elbirliği ortaklığı, mirasçılar anlaşamadığında ortaklığın giderilmesi davasıyla sona erdirilir. Bu davanın kendine özgü yanı, klasik anlamda bir hak düşürücü süreye bağlı olmamasıdır; buna karşılık dosyanın içindeki tazminat, ecrimisil ve muvazaa gibi yan taleplerin zamanaşımı işler. Uygulamadaki asıl kayıp da genellikle burada doğar.
Zamanaşımı Hangi Talepte İşler, Hangisinde İşlemez
Paydaşlığın giderilmesi talebi, paylı veya elbirliği mülkiyeti devam ettiği sürece ileri sürülebilir. Ancak diğer mirasçıların taşınmazı tek başına kullanmasından kaynaklanan ecrimisil alacağı geçmişe dönük sınırlı bir dönem için istenebilir; intifadan men koşulunun sağlandığı tarih bu nedenle kritik veridir. Tenkis ve muris muvazaasına dayalı iptal talepleri ise ayrı dava konusudur ve ortaklığın giderilmesi dosyasında karara bağlanmaz. Dosya planı kurulurken bu ayrım en başta yapılmalıdır.
Dava Öncesi Kurulacak Usul Takvimi
- Veraset ilamı ve güncel tapu kayıtları temin edilir; mirasçı sayısı ile pay oranları tabloya dökülür.
- Her mirasçının güncel adresi adres kayıt sisteminden doğrulanır; yurt dışında yaşayan mirasçılar ayrı sütuna alınır.
- Taşınmazın aynen taksime elverişli olup olmadığı, imar durumu ve krokiyle birlikte önden değerlendirilir.
- Ecrimisil talebi varsa intifadan men ihtarnamesinin tarihi ve tebliğ şerhi dosyaya konur.
Tebligat Gecikmesi Dosyayı Nasıl Kilitler
Ortaklığın giderilmesi davasında tüm paydaşların taraf olması zorunludur. Tek bir mirasçıya tebligat yapılamaması, dosyanın aylarca duruşma günü almasına engel olur. Adresi tespit edilemeyen mirasçı için ilanen tebligata gidilmesi ise ilan süresi kadar ek gecikme demektir. Yurt dışı tebligatlarında sürecin daha uzun sürdüğü dikkate alınmalı, bu ihtimal dava açılmadan önce takvime yazılmalıdır. Gecikmenin ikinci etkisi maddi olanıdır: satış aşamasına geç ulaşan dosyalarda değer tespiti eskiyebilir ve yeniden kıymet takdiri gerekebilir.
Satış Aşamasında Süre Yönetimi
Aynen taksim mümkün görülmezse satış suretiyle paylaştırmaya karar verilir ve dosya satış memurluğuna geçer. Bu aşamada kıymet takdirine itiraz için tanınan kısa süre, ihale gününün ilanı ve ihalenin feshi talebinin süresi ayrı ayrı izlenmelidir. Satış aşamasındaki süreler, yargılama sırasındakinden çok daha kısa olduğu için tek takvim üzerinden takip edilmesi yerinde olur.
Öne Çıkarılacak Kontrol Noktaları
- Mirasçılardan birinin ölmüş olması hâlinde onun mirasçılarının da dosyaya dahil edilmesi.
- Taşınmaz üzerindeki ipotek, haciz ve şerhlerin satıştan önce listelenmesi.
- Kat mülkiyetine geçirilebilir yapılarda aynen taksim seçeneğinin somut projeyle desteklenmesi.
- Yargılama giderleri ve satış masraflarının paylar oranında paylaşılacağının baştan öngörülmesi.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgi paylaşımıdır. Terekenin kapsamı, mirasçı sayısı ve taşınmazın niteliği sürecin akışını tümüyle değiştirebileceğinden, dava açılmadan önce dosyanızın kendi verileriyle bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi yerinde olur.