Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar saklı payı zedelediğinde, mirasçının başvuracağı yol tenkis davasıdır. Türk Medeni Kanunu saklı paylı mirasçıların paylarını güvence altına almış, buna karşılık tenkis talebini hak düşürücü sürelere bağlamıştır. Bu rehber, sürenin farkında olunmadan tükenmesini ve bildirimlerin geç öğrenilmesini önlemeye odaklanır.
Sürenin İşlemeye Başladığı An
Tenkis talebi, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren işleyen kısa süreye ve her hâlde kazandırmanın ya da mirasın açılmasının üzerinden geçen uzun süreye tabidir. Buradaki kritik nokta öğrenme anının belirlenmesidir. Vasiyetnamenin okunması için yapılan tebligat, tapu kaydındaki devrin görülmesi veya paylaşım görüşmesinde öğrenilen bilgiler bu anı belirleyebilir. Mirasçı yurt dışındaysa ya da adresi güncel değilse, vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin bildirim geç ulaşır ve süre farkında olunmadan işler.
Öğrenme Anını Belgeleyen Kayıtlar
- Vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin tutanak ve tebliğ evrakı
- Veraset ilamının alındığı tarih
- Tapu kayıt örneğinin talep edildiği tarih ve kayıttaki devir tarihleri
- Banka hesap hareketlerine erişim sağlanan tarih
- Mirasçılar arasındaki yazışmalar ve noter bildirimleri
Kazandırmanın Niteliğini Ayırmak
Her devir tenkise tabi değildir. Ölüme bağlı tasarruflarla sağlararası kazandırmalar farklı esaslara tabidir; gerçek bir satış görünümündeki devir ile bağış niteliğindeki devir arasındaki ayrım ise bedelin gerçekten ödenip ödenmediğine bakılarak yapılır. Bedel ödenmemişse ve amaç mirasçıdan mal kaçırmaksa, tenkis yerine muvazaaya dayalı tapu iptali talebinin gündeme geleceği unutulmamalıdır. Bu iki yol arasındaki tercih, süre bakımından da farklı sonuç doğurduğundan başlangıçta yapılmalıdır.
Dosyayı Kurarken İzlenecek Sıra
- Mirasçılık belgesi alınarak saklı pay oranları hesaplanır.
- Terekenin aktif ve pasifi listelenir; sağlararası devirler tarih sırasına dizilir.
- Her devir için bedel ödendiğine dair kayıt olup olmadığı araştırılır.
- Tenkis mi muvazaa mı yolunun işletileceği, elde edilen bulgulara göre belirlenir.
- Değer tespiti için bilirkişi incelemesi ihtiyacı öngörülerek dava değeri belirlenir.
Diğer Mirasçılara Tebligat Sorunu
Miras dosyalarında taraf sayısı çoğu zaman fazladır ve mirasçılardan bazıları yurt dışında yaşar. Tebligatın tamamlanamaması yargılamayı uzatır, bu arada terekedeki taşınmazlar üçüncü kişilere devredilebilir. Bu riski azaltmak için dava açılırken tapu kaydına ihtiyati tedbir şerhi talebi gündeme getirilmeli, adres araştırması dava dilekçesiyle birlikte başlatılmalıdır.
Bu içerik genel bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Terekenin yapısı, devirlerin niteliği ve öğrenme tarihi kişiden kişiye değiştiğinden, belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız önerilir.