Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar saklı paylı mirasçının payını zedelemişse tenkis davası gündeme gelir. Ancak bu davanın hazırlığı çoğu zaman başka bir takvimle çakışır: mirasın reddi için tanınan üç aylık süre. İki takvimin aynı anda yönetilmesi gerektiğinin fark edilmemesi, uygulamada en sık karşılaşılan usul hatasıdır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu bu iki aşamayı ayrı ayrı düzenler.
Önce Terekenin Fotoğrafı Çekilir
Tenkis hesabı, terekenin ölüm anındaki durumu ile sağlararası kazandırmaların birlikte değerlendirilmesine dayanır. Bu nedenle ilk iş, mirasçılık belgesi alınması ve terekenin aktif ile pasifinin çıkarılmasıdır. Tapu, banka, araç ve şirket pay kayıtları taranmadan yapılan bir tenkis hesabı sağlıklı olmaz. Terekenin borca batık olup olmadığı ise reddi miras kararını doğrudan etkiler.
Üç Aylık Ret Süresi Kararı Öne Çeker
Yasal mirasçılar için mirası ret süresi, miras bırakanın ölümünü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren işlemeye başlar ve üç aydır. Bu süre içinde terekenin gerçek durumu tespit edilemezse mirasçı, borçları da devralma riskiyle karşılaşır. Terekeye ilişkin tasarruf niteliğinde işlem yapmak ise ret hakkını ortadan kaldırabilir. Dolayısıyla envanter çalışması bu üç aylık pencereye sığdırılmalıdır.
- Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine yöneltilir ve tutanağa geçirilir.
- Terekeden mal alınması veya borç ödenmesi, benimseme sayılabilir.
- Terekenin durumu belirsizse defter tutulması talebi gündeme gelebilir.
- Ret süresi geçtikten sonra hükümsüzlük iddiaları ayrı bir dava konusudur.
Tenkis Talebinin Kendi Süre Rejimi
Tenkis davası, saklı paylı mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren işleyen bir süreye ve her halde tasarrufun açılması ya da mirasın açılması tarihinden itibaren işleyen daha uzun bir üst süreye tabidir. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; yani karşı taraf ileri sürmese de mahkemece dikkate alınır. Öğrenme tarihinin ispatı bu noktada belgeye dayanmalıdır.
Dava Kurgusunda Sıra ve Talep Yazımı
- Saklı pay oranı, mirasçı sıfatına göre hesaplanır.
- Kazandırmalar tarih ve tür bakımından sınıflandırılır.
- Muvazaa iddiası varsa tenkisten ayrı bir hukuki sebep olarak kurgulanır.
- Talep kalemleri belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi bilinçli yapılır.
- Taşınmazlar için tapu kaydına tedbir istemi ayrıca değerlendirilir.
Miras dosyalarında acele edilerek yapılan bir ret beyanı ya da geciktirilen bir tenkis talebi, geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurur. Bu yazı yalnızca genel çerçeveyi anlatmakta olup, tereke yapınız ve akrabalık ilişkileriniz incelendikten sonra hukuki destekle karar vermeniz uygun olur.