Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler nedeniyle payı zedelenen mirasçının önünde birbirine benzeyen ama sonuçları çok farklı iki yol vardır: tenkis davası ve muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası. Dava türünün yanlış seçilmesi, esasa hiç girilmeden hakkın kaybedilmesine yol açabilir.
İki Davanın Ayrıldığı Nokta
Tenkis davası, miras bırakanın gerçekten yaptığı ve geçerli olan kazandırmaların saklı payı aşan kısmının indirilmesini amaçlar; devir işleminin kendisi ayakta kalır, yalnızca aşan kısım geri alınır. Muris muvazaası iddiasında ise satış gibi görünen işlemin aslında bağış olduğu, mirasçılardan mal kaçırma amacı taşıdığı ileri sürülür ve işlemin geçersizliği istenir. Birincisinde saklı pay sahibi olmak şarttır, ikincisinde saklı pay sahibi olmayan mirasçı da dava açabilir.
Sürelerdeki Kritik Fark
Tenkis talebi, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçmekle düşer. Muris muvazaasına dayalı talep ise geçersizlik iddiasına dayandığından hak düşürücü süreye bağlı değildir. Süre riski taşıyan taraf bu nedenle her zaman tenkis talebinde bulunan mirasçıdır.
Terditli Dava ve Delil Planı
- Öncelikle muvazaa nedeniyle iptal, kabul edilmezse tenkis biçiminde kademeli talep kurulur.
- Devir bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği banka kayıtlarıyla araştırılır.
- Devralanın işlem tarihindeki ekonomik durumu ve gelir kaynağı incelenir.
- Miras bırakanın devir tarihindeki yaşı, sağlık durumu ve bakım ihtiyacı belgelenir.
- Diğer mirasçılara benzer kazandırma yapılıp yapılmadığı karşılaştırılır.
Aile İçi Sulhün Yazıya Dökülmesi
Miras dosyalarında anlaşma ihtimali diğer alanlara göre yüksektir; ancak sözlü mutabakat çoğu zaman tapuda işlem yapılmadan dağılır. Paylaşım anlaşması yapılacaksa terekedeki tüm kalemler tek metinde sayılmalı, borçların kimin üstleneceği belirlenmeli ve devir işlemlerinin takvimi yazılmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa tenkis süresinin dolmasını beklemeden dava açılmalıdır.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek içindir; terekenin yapısı ve devir belgeleri sonucu değiştirir. Süre riski nedeniyle miras dosyanızı vakit geçirmeden bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olur.