Tenkis davası, miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalarla mirasçıların saklı payını ihlal etmesi halinde bu payı yeniden dengeleyen bir miras hukuku aracıdır. TMK ve HMK çerçevesinde davanın süresi ve kapsamı, kazandırmanın türüne göre şekillenir.
Saklı Paylı Mirasçılar
Kanun, altsoy ve sağ kalan eş gibi belirli mirasçılara, miras bırakanın tasarruf özgürlüğüyle azaltılamayacak bir asgari pay tanır. Miras bırakan, ölüme bağlı tasarruf veya sağlararası kazandırmalarla bu payı aşarsa, saklı payı zedelenen mirasçı tenkis isteyebilir.
Tenkise Tabi Kazandırmalar
Vasiyetnameyle yapılan tasarruflar öncelikle tenkis edilir; yeterli olmazsa sağlararası bağışlamalara sıra gelir. Muvazaalı satış görünümündeki bağışlamalar da mirasçıdan mal kaçırma iddiasıyla ayrıca dava konusu olabilir. Bu iki dava türünün birbirinden ayrılması, doğru sonuç için gereklidir.
Dava Açma Süresi
- Süre, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği andan itibaren işler
- Mirasın açılmasından itibaren de bir üst süre sınırı bulunur
- Sürenin kaçırılması saklı pay hakkını dava yoluyla korumasız bırakabilir
- Def'i yoluyla ileri sürme imkanı ayrı değerlendirilir
Terekenin Belirlenmesi
Tenkis hesabı, miras bırakanın ölüm anındaki net terekesine, geri getirilecek kazandırmaların eklenmesiyle yapılır. Bu nedenle bağış ve devir işlemlerinin değeri, tarihi ve niteliği belgelerle ortaya konmalıdır. Değerleme çoğu zaman bilirkişi incelemesini gerektirir.
Talep Sırası ve Kapsam
Tenkis talebinin, hangi kazandırmaya hangi oranda yöneltileceği baştan planlanmalıdır. Aksi halde saklı payı karşılayacak sonuca ulaşılamayabilir. Muvazaa iddiasının da terditli biçimde ileri sürülmesi savunma alanını genişletir.
Bu açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Tenkis hesabı ve süreler mirasa göre değiştiğinden, somut olayda profesyonel değerlendirme alınması önerilir.