Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar, saklı paylı mirasçının payını zedeliyorsa gündeme gelen yol tenkis davasıdır. TMK ve HMK çerçevesindeki bu süreçte en sık yapılan hata, tenkis ile diğer miras davalarının birbirine karıştırılması ve bir yıllık sürenin ne zaman işlemeye başladığının yanlış hesaplanmasıdır.
Tenkis, İptal ve Muvazaa Aynı Şey Değildir
Vasiyetnamenin iptali talebi tasarrufun geçersizliğine, muris muvazaası iddiası görünürdeki işlemin arkasındaki gerçek iradeye, tenkis ise geçerli bir tasarrufun saklı payı aşan kısmının indirilmesine yöneliktir. Üçünün de sonuçları farklıdır; birinde reddedilen talep diğerinde kabul edilebilir. Bu nedenle dilekçede kademeli talep kurgusu yapılması, tek bir hukuki nitelendirmeye bağlı kalmayı önler.
Sürenin Başlangıcı: Öğrenme Anı
Tenkis davası, saklı paylı mirasçının payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıllık süreye tabidir. Her hâlde, vasiyetnameler bakımından açılma tarihinin, diğer tasarruflarda ise mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle dava hakkı düşer. Buradaki kritik nokta öğrenme anının ispatıdır: tapu kaydının çıkarıldığı gün, vasiyetnamenin okunduğu duruşma tarihi ya da tebligat tarihi bu anı belgeleyen dayanaklar olabilir.
Görevli ve Yetkili Merci
- Tenkis talebi asliye hukuk mahkemesinde görülür; sulh hukuk mahkemesine yapılan başvuru görev yönünden reddedilir.
- Terekeye ilişkin bazı işlemler (mirasçılık belgesi, tereke tespiti, defter tutma) ise farklı bir mercie aittir; bu ayrım gözden kaçırılmamalıdır.
- Yetki bakımından miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi esas alınır.
- Dava konusu taşınmazın başka ilde olması, tenkis talebinin yetkisini kendiliğinden değiştirmez.
Hesap Tablosu Kurma Adımları
- Miras bırakanın ölüm tarihi itibarıyla terekeye dâhil aktif ve pasif kalemler listelenir.
- Sağlığında yaptığı devirler, bağışlamalar ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri kronolojik sıraya dizilir.
- Her kazandırmanın tarihindeki ve ölüm anındaki değeri ayrı ayrı belirtilir.
- Saklı pay oranları mirasçı sıfatına göre çıkarılır.
- Tenkise tabi tutulacak kazandırmaların sırası, kanunun öngördüğü sıralamaya göre kurulur.
Savunma Tarafının Bakışı
Kendisine kazandırma yapılan taraf açısından ise dosyanın merkezi, devrin gerçek bir bedel karşılığı yapıldığını gösteren belgelerdir. Banka dekontları, ödeme planları ve tarafların ekonomik durumuna ilişkin veriler, kazandırmanın bağışlama değil ivazlı bir işlem olduğu savunmasını taşır. Bu belgeler dava açıldıktan sonra toplanmaya çalışıldığında çoğu zaman eksik kalır.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla kaleme alınmıştır. Terekenin yapısı ve mirasçı sayısı hesabı tamamen değiştirebileceğinden, adım atmadan önce bir hukukçuya danışmanız yerinde olacaktır.