Saklı payı zedelenen mirasçının başvurduğu tenkis yolu, miras paylaşımına ilişkin diğer taleplerden ayrı bir mantıkla işler. TMK ve HMK çerçevesinde tenkis, mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmaların geriye dönük olarak hesaba katılmasını gerektirdiğinden, dosyanın ağırlığı terekenin doğru çıkarılmasına biner.
Önce Terekeyi Görünür Kılmak
Tenkis hesabı, ölüm anındaki malvarlığı ile sağlığında yapılan kazandırmaların birlikte değerlendirilmesine dayanır. Bu nedenle ilk iş, terekenin kapsamının belirlenmesidir. Tapu, banka, sicil ve şirket kayıtlarına ilişkin araştırma yapılmadan ileri sürülen talepler, hesabın temeli eksik kaldığı için sonuçsuz kalabilir.
Kazandırmanın Niteliğini Doğru Adlandırmak
Sağlararası bir devrin bağış mı, satış mı yoksa denkleştirmeye tabi bir kazandırma mı olduğu, sonucu doğrudan belirler. Tapuda satış olarak gösterilen ancak bedeli ödenmeyen devirler ile karşılıksız yapılan ödemeler farklı hukuki sonuç doğurur. Bu ayrımı yapabilmek için devir tarihindeki ödeme kayıtları ve tarafların mali durumu birlikte incelenmelidir.
Hesabı Kuran Belgeler
- Mirasçılık belgesi ve varsa vasiyetname ya da miras sözleşmesi
- Ölüm tarihi itibarıyla taşınmaz ve taşıt kayıtları
- Banka hesap hareketleri ve kiralık kasa kayıtları
- Şirket pay defteri, ortaklık payları ve sermaye hareketleri
- Sağlığında yapılan devirlere ait resmî senetler ve ödeme belgeleri
- Terekeye ait borçları ve cenaze giderlerini gösteren kayıtlar
Değerleme Tarihinin Sonuca Etkisi
Tenkis uyuşmazlıklarında en çok tartışılan konulardan biri, kazandırma konusu malın hangi tarihteki değerinin esas alınacağıdır. Devir tarihi ile ölüm tarihi arasındaki değer farkı büyük olduğunda, doğru değerleme yaklaşımı talebin miktarını bütünüyle değiştirir. Bu nedenle taşınmazın niteliğindeki değişiklikler ve imar durumundaki gelişmeler ayrıca belgelenmelidir.
Sürenin Başlangıcını Kaçırmamak
Tenkis talebi hak düşürücü sürelere tabidir ve bu sürenin başlangıcı, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği ana bağlanır. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği çoğu dosyada başlı başına bir tartışma konusudur; bu yüzden kayıtların ne zaman temin edildiği ve mirasçılık belgesinin hangi tarihte alındığı dosyada gösterilmelidir. Süre geçtikten sonra ileri sürülen talep, esası ne kadar güçlü olursa olsun dinlenmez.
Paylaşım ile Tenkisi Birlikte Yürütmek
Terekenin paylaşımına ilişkin talepler devam ederken tenkis konusunun ayrı tutulması, aynı malvarlığı hakkında çelişkili sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle hangi talebin hangi sırayla ileri sürüleceği, ortaklığın giderilmesi ihtimali de düşünülerek planlanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Miras dosyaları aile içi kayıtların ayrıntısına bağlı olduğundan, elinizdeki belgelerle birlikte bireysel hukuki değerlendirme almanız önerilir.