Ölüme bağlı tasarrufların açıklanmasından sonra mirasçılar arasında en sık yaşanan tartışma, vasiyet içeriğinin geçerliliği ile miras paylaşımı oranlarıdır. Bu iki tartışma ayrı davaların konusudur ve tek dilekçeyle karışık biçimde ileri sürüldüğünde talep sonucu belirsizleşir. Bu rehber, TMK ve HMK ekseninde başvuru sırasını ve hangi belgenin hangi aşamada gerektiğini açıklıyor.
Açılma ve okunma aşaması kaçırılmamalı
Vasiyetname, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesinde açılıp ilgililere bildirilir. Bu aşama teknik görünse de sonraki tüm süreleri başlatan andır: mirasçılara yapılan tebligat tarihi, iptal ya da tenkis taleplerinin planlanmasında başlangıç noktası oluşturur. Tebligatı almadığını düşünen mirasçının, dosyadaki tebliğ evrakını incelemesi ilk yapması gereken iştir.
İptal talebi mi, tenkis talebi mi
Vasiyetnamenin şekil şartlarına aykırı düzenlendiği, mirasbırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmadığı ya da irade beyanının hata, hile veya korkutma etkisiyle oluştuğu ileri sürülüyorsa iptal gündeme gelir. Tasarruf geçerli olmakla birlikte saklı paylı mirasçıların payına tecavüz ediyorsa tenkis talebi söz konusu olur. İki talep birbirinin alternatifi olarak kurulabilir; ancak dayandıkları vakıalar ve ispat araçları farklıdır.
Ehliyet tartışmasında ispat nasıl kurulur
Tasarruf ehliyeti iddiası, yalnızca ileri yaş veya hastalık beyanıyla kanıtlanmaz. Tasarrufun yapıldığı tarihe yakın dönemdeki hastane kayıtları, reçete ve tedavi geçmişi, varsa vesayet dosyası ve o dönemde düzenlenmiş diğer hukuki işlemler bir arada değerlendirilir. El yazılı vasiyetnamelerde ise yazının ve imzanın mirasbırakana ait olup olmadığı bilirkişi incelemesine konu edilir; karşılaştırma için elverişli örnek belge toplanması şarttır.
Delil eksikliğinin paylaşımı kilitlediği yerler
- Veraset ilamı alınmadan taleplerin ileri sürülmesi
- Tereke kapsamındaki taşınmaz, banka hesabı ve şirket paylarının listelenmemesi
- Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirlerin tapu ve banka kayıtlarıyla izlenmemesi
- Muvazaa iddiasında devir bedelinin ödendiğine dair kaydın araştırılmaması
- Tereke tespiti ve gerekiyorsa koruma tedbiri talebinin geciktirilmesi
Uygulamada izlenen sıra
- Mirasçılık belgesi temin edilir, mirasçı çevresi netleştirilir.
- Vasiyetname dosyası ve tebligat evrakı incelenir.
- Tereke unsurları kurum kayıtlarından toplanır.
- İptal ve tenkis talepleri, dayandıkları vakıalarla ayrı ayrı yazılır.
- Paylaşım için anlaşma ihtimali varsa ortaklığın giderilmesi seçeneği değerlendirilir.
Yukarıdaki anlatım genel bilgilendirme amaçlıdır. Terekenin yapısı, mirasçıların sıfatı ve tasarrufun biçimi sonucu tümüyle değiştirebilir; bu nedenle adım atmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte incelemeniz uygun olur.