Mirasçılar arasındaki uyuşmazlıkların çoğu, kimin haklı olduğundan çok terekenin neyi kapsadığından doğar. Ölüm tarihinden önce yapılan devirler, bankadaki bakiyeler, ortada görünmeyen alacaklar ve mirasçılardan birine yapılmış karşılıksız kazandırmalar hesaba katılmadığında, paylaşım eksik bir tablo üzerinden yapılır. Bu rehber, terekeyi görünür kılmadan paylaşıma geçmenin doğurduğu riskleri ele alır.
Önce Terekenin Sınırlarını Çizin
Elbirliği mülkiyeti altındaki terekede tek bir mirasçı, diğerlerinden bağımsız tasarrufta bulunamaz. Paylaşım isteminden önce yapılması gereken, mal varlığının kapsamını belgeye dayandırmaktır:
- Veraset belgesi ve nüfus kayıt örneği ile mirasçı çevresinin sabitlenmesi,
- Tapu, araç ve banka sorgularıyla aktifin çıkarılması,
- Borç, kefalet ve devam eden icra takipleriyle pasifin çıkarılması,
- Ölüm tarihinden geriye doğru yapılan devirlerin tapu tarihçesinden taranması.
Tereke Tespiti ve Koruma Tedbirleri
Mal kaçırma kaygısı varsa, paylaşımı beklemeden terekenin tespiti ve koruma tedbirleri istenebilir. Bu adım atlandığında, dava sürerken el değiştiren taşınırın izini sürmek çoğu zaman mümkün olmaz. Bankadaki hareketlerin ölüm tarihinden sonraki dönemi de ayrıca incelenmelidir; vekâlete dayalı çekimler bu aşamada ortaya çıkar.
Denkleştirme ve Tenkis Ayrımı
Uygulamada birbirine karıştırılan iki kavram vardır. Mirasbırakanın sağlığında bir mirasçıya yaptığı kazandırmanın paylaşımda hesaba katılması denkleştirme; saklı paylı mirasçının payını zedeleyen tasarrufların indirilmesi ise tenkis konusudur. Talebin hangisi olduğu baştan belirlenmediğinde, dilekçe hem kapsam hem süre bakımından zayıf kalır. Muris muvazaasına dayalı iddialar ise ayrı bir hukuki temele oturur ve kendi delil setini gerektirir.
Ortaklığın Giderilmesine Geçiş
Terekenin kapsamı netleştikten sonra taşınmazlar bakımından paylaşım gündeme gelir. TMK uyarınca öncelik aynen paylaştırmadır; bu mümkün değilse satış yoluna gidilir. Aynen paylaştırma talebinin kabul görmesi için imar durumu, ifraz koşulları ve taşınmazın niteliği belgelenmelidir. HMK çerçevesinde tüm mirasçıların davada yer alması zorunludur; eksik taraf teşkili dosyayı esasa girmeden geciktirir.
İtiraz Aşamasında Nelere Odaklanılır
- Bilirkişi raporundaki değerleme tarihine ve kullanılan emsallere itiraz edin; tarih farkı sonucu doğrudan etkiler.
- Terekeye dâhil edilmeyen kalemleri liste hâlinde gösterip her biri için belge sunun.
- Pay oranı hesabında hangi mirasçının hangi sıfatla yer aldığını kontrol edin.
- Aynen paylaştırma reddedilmişse, ret gerekçesindeki teknik tespite karşı teknik belge üretin.
Son Not
Miras dosyalarında aynı belge, farklı taleplerde farklı sonuç doğurur. Kendi mirasçılık durumunuz ve terekenin yapısı bakımından hangi talebin öncelikli olduğunun ayrıca değerlendirilmesi yerinde olacaktır.