Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar, saklı paylı mirasçıların hakkını zedeleyebilir. TMK'nın tenkise ilişkin hükümleri bu dengeyi yeniden kurar; ancak tenkis davasında hak, çoğu zaman esastan değil süreden kaybedilir. Bu rehber, hesabın ve takvimin birlikte nasıl kurulacağını anlatır.
Süre Öğrenmeyle Başlar
Tenkis davası, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tazminatlarda ise mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer. Bu nedenle dosyanın ilk sayfasına yazılacak bilgi ölüm tarihi değil, kazandırmanın ve saklı pay ihlalinin öğrenildiği andır. Öğrenme anı tanık, yazışma veya tapu kaydı sorgusuyla desteklenmelidir. Süre geçtikten sonra tenkis, savunma yoluyla def'i olarak ileri sürülebilir; bu ayrım dosyanın kaderini değiştirir.
Terekeyi Doğru Kurgulamak
- Ölüm tarihindeki tüm malvarlığı ve borçlar listelenir.
- Sağlararası kazandırmalar, tarih ve bedelleriyle birlikte eklenir.
- Denkleştirmeye tabi kazandırmalar tenkis hesabından ayrı tutulur.
- Taşınmazlar için değer tespiti, doğru tarihe göre istenir.
- Saklı pay oranları mirasçı sıfatına göre ayrı ayrı hesaplanır.
Bu adımlar tamamlanmadan açılan davada bilirkişi incelemesi tekrarlanır ve yargılama uzar.
Tenkis ile Karıştırılan Talepler
- Muris muvazaası iddiasına dayalı tapu iptali ve tescil talebi
- Mirasçılıktan çıkarmanın iptali istemi
- Ortaklığın giderilmesi davası
- Denkleştirme talebi
Bu talepler farklı şartlara ve farklı sürelere tabidir. Aynı dilekçede terditli olarak kurgulanabilirler; ancak hangi talebin öncelikli olduğu açıkça yazılmazsa, mahkeme incelemesi dağılır.
Paylaşımda Anlaşmak mı, Dava Açmak mı?
Mirasçılar aralarında bir paylaşma sözleşmesi yaparak terekeyi dava açmadan bölüşebilirler. Bu yol, özellikle taşınmazların satışa çıkarılmasını istemeyen aileler için koruyucudur. Buna karşılık mirasçılardan biri bilgi vermiyor, kayıtları paylaşmıyor veya kazandırmaları gizliyorsa, dava süreci hem bilgi edinme hem de süreyi durdurma işlevi görür. Ortaklığın giderilmesi davasının sonucu genellikle satış olduğundan, taşınmazı elinde tutmak isteyen mirasçı için anlaşma çoğu zaman daha avantajlıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mirasçılık belgesindeki paylar, kazandırmaların niteliği ve öğrenme tarihi sonucu değiştireceğinden, süre dolmadan bir avukatla dosya değerlendirmesi yapılması önerilir.