Mirasçılık belgesi çoğu ailede ölümden aylar hatta yıllar sonra alınır. Oysa Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde tereke ile ilgili pek çok talep, belge elde edilmeden de işlemeye başlayan sürelere tabidir. Bu rehber, veraset ilamı sürecinde takvimin nasıl kurulacağını ve gecikmenin hangi hakları erittiğini konu alır.
Ölüm Tarihiyle Birlikte İşlemeye Başlayanlar
Mirasın açıldığı an ölüm tarihidir. Bu tarihten itibaren mirasın reddi, tereke defterinin tutulması istemi ve bazı miras hukuku davaları bakımından ayrı ayrı süreler işler. Veraset ilamının henüz alınmamış olması, bu sürelerin durduğu anlamına gelmez. Bu nedenle ilk yapılacak iş, ölüm tarihini ve mirasçıların bu tarihten haberdar olduğu anı belgelemektir.
Belge Toplama Sırası
- Nüfus kayıt örneği ile mirasçı zincirinin tam olarak çıkarılması
- Yurt dışında ikamet eden veya vefat etmiş mirasçıların durumunun ayrıca tespiti
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunup bulunmadığının araştırılması
- Tapu, banka ve araç kayıtlarından tereke envanterinin çıkarılması
- Murisin borçları ve devam eden icra dosyalarının sorgulanması
Mirasçı zinciri eksik gösterildiğinde alınan belge sonradan iptal edilebilir ve buna dayanılarak yapılan tüm işlemler tartışmalı hâle gelir.
Noter Yolu ile Mahkeme Yolu Arasındaki Ayrım
Mirasçılık belgesi kural olarak noterden de alınabilir. Ancak mirasçılar arasında yabancı unsur bulunması, nüfus kayıtlarının çelişkili olması ya da mirasçılık sıfatının tartışmalı olması hâlinde talebin sulh hukuk mahkemesine yöneltilmesi gerekir. Yanlış mercie başvurmak yalnızca zaman kaybı değil, çekişmeli mirasçının sonradan itiraz etmesi hâlinde tüm paylaşımın geriye dönük olarak sarsılması riskini de doğurur.
Uzlaşarak Paylaşmak mı, Dava Açmak mı?
Tereke paylaşımı mirasçılar arasında bir sözleşmeyle de yapılabilir. Bu yol daha hızlıdır, ancak taşınmazlar bakımından şekil şartına uyulmadığında bağlayıcılığı tartışılır. Dava yolu ise saklı pay, tenkis ve muvazaalı devir iddialarının incelenmesine imkân verir. Karar verirken şu ölçütler yardımcı olur: taşınmazların paylaşıma elverişli olup olmadığı, murisin sağlığında yaptığı devirlerin bulunup bulunmadığı, mirasçılar arasındaki iletişimin sürdürülebilirliği ve terekenin borca batık olma ihtimali.
Notumuz
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; mirasçı sayısı, vasiyetnamenin varlığı ve malvarlığının yapısı sonucu değiştirebilir. Ölümden sonraki ilk haftalarda dosyanızı bir hukukçuya inceletmek, geri dönüşü olmayan süre kayıplarını önler.