Tenkis, saklı paylı mirasçının payına yapılan tecavüzün giderilmesini sağlayan bir denkleştirme aracıdır. Uygulamada dosyaların büyük kısmı esasa girilmeden, sürenin geçtiği gerekçesiyle kaybedilir. Çünkü tenkiste kritik olan miras bırakanın ölüm tarihi kadar, mirasçının tasarrufu öğrendiği andır. TMK ve HMK çerçevesinde bu rehber, sürenin başlangıcını doğru saptamaya ve tereke fotoğrafını zamanında çıkarmaya odaklanır.
Sürenin Başlangıcını Belirleyen Olay Nedir?
Öğrenme anı soyut bir kavram değildir; belgeyle desteklenmesi gerekir. Tapu kaydının çıkarıldığı tarih, vasiyetnamenin açılıp okunduğu tutanağın tebliğ edildiği tarih, banka veya şirket kayıtlarının talep edilip elde edildiği tarih bu noktada belirleyici olur. Bu nedenle mirasçının yapması gereken ilk iş, hangi bilgiye hangi tarihte ulaştığını gösteren bir kayıt zinciri kurmaktır. Sonradan hatırlanan tarihler değil, üzerinde tarih bulunan belgeler dosyayı taşır.
Tereke Fotoğrafını Çıkarmak
Tenkis hesabı, ölüm anındaki malvarlığı ile sağlığında yapılan kazandırmaların birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Bu yüzden dava öncesinde şu kalemler ayrı ayrı derlenmelidir: taşınmaz kayıtları ve devir tarihleri, araç ve şirket payı devirleri, banka hesap hareketleri, ölüme bağlı tasarruf metinleri. Kazandırmaların hangi bedelle ve hangi ilişkiye dayanarak yapıldığı da not edilmelidir; görünürde satış olan bir devrin gerçekte karşılıksız olduğu iddiası, ancak bu ayrıntılarla temellendirilebilir.
Dava Dilekçesinde Talep Sıralaması
- Saklı pay oranının hangi mirasçılık sıfatına dayandığının açıkça gösterilmesi.
- Tenkise tabi tutulması istenen tasarrufların tarih sırasıyla listelenmesi.
- Değer tespiti için bilirkişi incelemesi talebinin baştan ileri sürülmesi.
- Terekeye ilişkin kayıtların ilgili kurumlardan celbi talebinin dilekçeye eklenmesi.
- Fazlaya ilişkin hakların usulünce saklı tutulması.
Aile İçi Anlaşma mı, Yargılama mı?
Miras uyuşmazlıklarında anlaşma, çoğu zaman yargılamanın süresi ve ilişkilerin yıpranma maliyeti nedeniyle tercih edilir. Ancak paylaşım protokolü hazırlanırken, henüz ortaya çıkmamış tereke kalemlerinin akıbeti mutlaka düzenlenmelidir; aksi hâlde sonradan bulunan bir malvarlığı yeni bir uyuşmazlık doğurur. Anlaşmanın hangi mirasçıları bağladığı ve tapu devirlerinin hangi sırayla yapılacağı da metne yazılmalıdır. Süre yaklaşıyorsa müzakereye güvenip beklemek yerine, dava açıp görüşmeleri yargılama sürerken yürütmek çoğu dosyada daha güvenli bir tercihtir.
Kapanış
Bu metin yalnızca genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Mirasçılık sıfatı, tasarrufun niteliği ve öğrenme anı her dosyada değiştiğinden, süre hesabı ancak belgeler görüldükten sonra yapılabilir. Hak kaybı riskini bertaraf etmek için erken aşamada hukuki görüş almanız uygun olacaktır.