Tenkis, saklı paylı mirasçının, tasarruf edilebilir sınırı aşan kazandırmaların indirilmesini istediği bir taleptir. Uygulamada davanın kaderini çoğu kez esasa ilişkin tartışmadan çok, zamanaşımı ve delil eksikliği belirler. TMK ve HMK çerçevesinde bu rehber, hakkın süresinde ve ispatlanabilir biçimde kullanılmasına odaklanır.
Sürenin Başlangıcını Doğru Saptamak
Tenkis talebinde süre, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği ana bağlıdır. Bu öğrenme anını gösteren belge yoksa, karşı taraf sürenin çok önce başladığını ileri sürerek talebi düşürmeye çalışır. Bu nedenle:
- Kazandırmayı öğrendiğiniz belgeyi (tapu kaydı örneği, banka bilgisi, yazışma) tarihiyle saklayın.
- Öğrenme ile terekenin açılması arasındaki süreci kronolojik bir çizelgeye dökün.
- Muris muvazaası iddiasıyla tenkis arasındaki farkı gözeterek hangi hattan ilerleyeceğinizi baştan belirleyin.
Kazandırmanın Kapsamını Ortaya Koymak
Tenkise konu değerlerin tespiti, terekenin ve sağlararası kazandırmaların tam listesini gerektirir. Gizlenen ya da düşük bedelle gösterilen devirler, ancak kayıtlarla açığa çıkarılabilir. Tapu devir bedelleri, banka hareketleri ve varsa değer tespit belgeleri erken toplanmazsa, ileride bilirkişi incelemesi eksik veriyle yapılır.
Saklı Pay Hesabının Somutlaştırılması
Talep, indirilecek miktarı ölçülebilir biçimde göstermelidir. Terekenin aktif ve pasifini, mirasçı sayısını ve saklı pay oranını dayanaklarıyla ortaya koymayan bir dava, hesap yönünden zayıf kalır. Değer artışları ve murisin ölüm tarihindeki durum ayrı ayrı belgelenmelidir.
Zamanaşımı Def'ine Hazırlık
Karşı taraf neredeyse her tenkis davasında zamanaşımı ileri sürer. Buna karşı verilecek yanıtın gücü, öğrenme anını ve süreyi kesen işlemleri gösteren kayıtlara bağlıdır. Bu belgeleri sonradan üretmek çoğu kez mümkün olmaz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Tenkis ve saklı pay hesabı ile süreye ilişkin kurallar somut miras ilişkisine göre farklılaşabileceğinden, terekeye ilişkin işlem yapmadan önce bir hukukçuya danışmanız yerinde olur.