Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar saklı paylı mirasçının hakkını zedelediğinde, denge tenkis davasıyla kurulur; ancak bu davada zamanın işleyişi çoğu zaman esasın önüne geçer. Bu rehber, Türk Medeni Kanunu (TMK) çerçevesinde tenkis talebini ve süre boyutunu ele alır.
Saklı Payın Belirlenmesi
Tenkis, mirasçının kanunen korunan saklı payının ihlal edilmesi halinde gündeme gelir. Önce tereke, miras bırakanın sağlararası kazandırmaları da hesaba katılarak belirlenir; ardından her mirasçının saklı payı ve ihlal miktarı hesaplanır. Bu hesaplamanın dayanağı olan belgeler baştan toplanmalıdır.
Kazandırmaların Sıralanması
Tenkise tabi kazandırmalar arasında kanuni bir sıra bulunur; hangi kazandırmanın önce indirime tabi tutulacağı bu sıraya göre belirlenir. Bağış, ölüme bağlı tasarruf ve muvazaalı işlem ihtimalleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Sürenin İşlemesi
Tenkis davası, saklı payın ihlal edildiğinin öğrenilmesine ve mirasın açılmasına bağlı sürelere tabidir. Bu sürelerin hak düşürücü nitelik taşıması, geçmesi halinde talebin esasına hiç girilememesi sonucunu doğurabilir. Öğrenme anının belgelenmesi bu yüzden önemlidir.
Muvazaa İddiasıyla İlişki
Miras bırakanın, mirasçıdan mal kaçırmak amacıyla yaptığı görünüşteki satışlar, tenkisten ayrı bir muvazaa tartışması doğurabilir. Usul yönünden Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) çerçevesinde yürüyen bu iki iddianın hangisinin öne çıkarılacağı, somut olayın delil durumuna göre kurgulanır.
Bu açıklamalar genel niteliktedir. Tenkiste süre ve hesap olaya göre değiştiğinden, somut dosyada bir miras hukuku uzmanına danışmanız yerinde olur.