Miras bırakanın son arzularını içeren vasiyet, şekil ve ehliyet kurallarına uygun değilse ya da saklı payları zedeliyorsa mirasçılar için itiraz konusu olur. Mirasçının önündeki yollar, vasiyetin türüne ve zedelenen menfaate göre değişir; ayrıca mirasın reddi gibi bazı tereke işlemlerinde üç aylık süre kritik rol oynar. Konu TMK ve HMK çerçevesinde işler.
İptal mi, Tenkis mi
Mirasçının iki farklı hedefi olabilir. Vasiyet baştan geçersizse (örneğin şekle aykırılık veya ehliyetsizlik) iptali istenir; vasiyet geçerli ama saklı payı aşıyorsa yalnızca aşan kısmın indirilmesi, yani tenkisi talep edilir. Bu ayrım davanın kurgusunu belirler: iptalde tasarrufun tümü, tenkiste yalnızca saklı payı aşan kısım hedeflenir.
İptal Sebepleri
- Vasiyetin öngörülen şekil şartlarına uygun düzenlenmemesi
- Miras bırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmaması
- İrade sakatlığı: yanılma, aldatma veya korkutma
- İçeriğin hukuka veya ahlaka aykırı olması
Ehliyet ve İrade Tartışması
Uygulamada en çok tartışılan konu, miras bırakanın vasiyet anındaki akli durumudur. Sağlık kayıtları, tanık beyanları ve gerektiğinde bilirkişi değerlendirmesi bu noktada devreye girer. Ehliyetsizlik iddiası soyut kalırsa sonuç doğurmaz; tasarruf anındaki duruma odaklanan somut delil aranır.
Süre Farklarını Karıştırmamak
Vasiyetin iptali ve tenkis talepleri, mirasçının durumu öğrenmesine bağlı sürelere tabidir. Bunlar, mirasın reddi için tanınan üç aylık süreden ayrıdır; her birinin başlangıcı ve süresi farklıdır. Öğrenme anını belgeye bağlamak, sürenin doğru hesaplanması için önemlidir.
Her miras dosyasında vasiyetin türü, saklı pay oranı ve süre başlangıcı somut olaya göre değişir. Buradaki bilgiler geneldir; kendi dosyanız için profesyonel bir değerlendirme almanız uygun olur.