Miras uyuşmazlıklarında en çok karşılaşılan sonuç, hakkın var olmaması değil, hakkın süresinde ileri sürülmemesidir. Bu rehber, vasiyet ile yapılan kazandırmalara karşı saklı pay korumasını kullanırken hak düşürücü süre riskini yönetmeye odaklanır.
Öğrenme Anı Neden Kayda Geçirilmeli
Vasiyetnamenin iptali ve tenkis talepleri, mirasçının saklı payına tecavüz edildiğini öğrenmesinden itibaren işleyen bir yıllık süreye tabidir; bunun yanında vasiyetnamenin açılmasından itibaren işleyen üst süreler bulunur. Uygulamada belirleyici olan, öğrenme anının hangi belgeyle tespit edileceğidir. Sulh hukuk mahkemesince yapılan vasiyetnamenin açılıp okunması işlemi ve bu işleme ilişkin tebligat, çoğu dosyada başlangıç noktasını sabitleyen kayıttır. Bu tebligatı elinize aldığınız tarihi ayrıca not almak, ileride yapılacak süre tartışmasında en güçlü dayanağınız olur.
Tenkis mi İptal mi
İki talep sıkça karıştırılır. İptal, vasiyetnamenin ehliyetsizlik, şekil eksikliği, irade sakatlığı veya hukuka aykırı içerik nedeniyle geçersizliğini hedefler. Tenkis ise vasiyetnameyi geçerli kabul ederek, saklı payı aşan kısmın indirilmesini ister. Dosyanın niteliğine göre bu talepler birlikte veya kademeli olarak ileri sürülebilir; kademeli talepte sıralamanın dilekçede açıkça kurulması gerekir.
Terekeyi Görünür Kılan Belgeler
- Veraset ilamı ve nüfus kayıt örneği
- Vasiyetnamenin aslı ile açılma tutanağı
- Tapu kayıtları ve murisin son yıllardaki devir işlemleri
- Banka hesap hareketleri ve kiralık kasa kayıtları
- Şirket pay defteri ve ticaret sicil kayıtları
- Sağlık kayıtları: ehliyet tartışması yapılacaksa belirleyicidir
Sağlararası Kazandırmaların Gözden Kaçması
Saklı pay hesabı yalnızca ölüm anındaki malvarlığına bakılarak yapılmaz; murisin sağlığında yaptığı bazı karşılıksız kazandırmalar da hesaba dahil edilir. Tapuda satış gösterilen ancak gerçekte bağış niteliğinde olan devirler, muris muvazaası tartışmasının konusudur ve bu talebin süre rejimi tenkisten farklıdır. Bu nedenle devir işlemlerinin tarih ve bedel bilgisiyle listelenmesi, hangi talebin hangi takvime tabi olduğunu görmeyi sağlar.
Dava Öncesi Beş Adım
- Vasiyetnamenin açılma tebligatı tarihi kayda alınır.
- Mirasçılar ve saklı pay oranları çıkarılır.
- Tereke aktif ve pasifi belgeye dayalı olarak listelenir.
- Sağlararası devirler ayrı bir tabloda toplanır.
- Devir riski varsa tedbir ve tapu şerhi talebi hazırlanır.
Miras dosyalarında süreler hak düşürücü niteliktedir ve genellikle telafi edilemez. Kendi durumunuza ilişkin tarihleri belirledikten sonra bir hukukçuyla hesaplamayı doğrulatmanız, sonradan geri alınamayacak bir kaybı önleyebilir.