Miras bırakan, malvarlığı üzerinde vasiyetname ile serbestçe tasarrufta bulunabilir; ancak bu serbestlik sınırsız değildir. TMK, belirli mirasçılara saklı pay (mahfuz pay) tanıyarak onların mirastan asgari bir bölümü almasını güvence altına alır. Vasiyet bu payı ihlal ediyorsa, devreye tenkis davası girer.
Saklı paylı mirasçılar kimler?
Saklı pay, kanunda sayılan yakın mirasçılara tanınır; altsoy ve sağ kalan eş bunların başında gelir. Miras bırakanın vasiyet ya da sağlararası kazandırmalarla bu payı aşan tasarrufları, saklı pay sahiplerinin talebi üzerine kısılabilir. Amaç, mirasçıyı tümüyle mirasa döndürmek değil, saklı payını tamamlamaktır.
Tenkis davasının işleyişi
Tenkis, saklı payı zedelenen mirasçının açtığı bir davadır. Mahkeme önce terekenin ve saklı payların hesabını yapar; ardından saklı payı aşan tasarrufları gerekli ölçüde indirir. Kazandırmaların hangi sırayla tenkis edileceği kanunda düzenlenmiştir, dolayısıyla hesap tekniği sonucu belirler.
Süreye dikkat
Tenkis davası, saklı pay sahibinin haklarının zedelendiğini öğrenmesinden itibaren işleyen bir süreye tabidir; ayrıca vasiyetin açılmasından itibaren işleyen daha uzun bir süre de vardır. Bu sürelerin kaçırılması, haklı bir talebi dahi sonuçsuz bırakabilir.
Hazırlık aşamasında bakılacaklar
- Vasiyetnamenin geçerlilik şekli ve içeriği
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı devir ve bağışlar
- Terekedeki taşınmaz ve banka varlıklarının tespiti
- Öğrenme tarihini gösteren belgeler
Yukarıdakiler genel bir çerçevedir. Terekenin yapısı hesabı tümüyle değiştirir; kendi dosyanız için profesyonel değerlendirme almanızı öneririz.