Vasiyetname açıldıktan sonra mirasçıların önünde birbiriyle yarışan birden fazla takvim aynı anda işlemeye başlar. TMK ve HMK ekseninde yürüyen bu süreçte itirazın esası kadar, hangi talebin hangi süre içinde ileri sürüleceği belirleyicidir; bir takvimin kaçırılması diğer taleplerin de değerini düşürebilir.
Tebliğ Anı: Sürenin Gerçek Başlangıcı
Sulh hukuk mahkemesince açılan vasiyetname, ilgili mirasçılara tebliğ edilir. İtiraz sürelerinin başlangıcı çoğunlukla ölüm tarihi değil, mirasçının vasiyetnamenin içeriğini ve kendi hakkının ihlal edildiğini öğrendiği andır. Bu nedenle tebliğ mazbatasının tarihi, adres bilgileri ve kime tebliğ edildiği ilk incelenmesi gereken belgelerdir. Yurt dışında bulunan mirasçılar bakımından tebligatın usulüne uygunluğu ayrıca denetlenmelidir.
İptal mi, Tenkis mi: Talebin Doğru Adı
İki talep sıkça karıştırılır. Vasiyetnamenin ehliyetsizlik, şekle aykırılık, irade sakatlığı veya hukuka aykırı içerik nedeniyle geçersizliği ileri sürülüyorsa iptal; vasiyetname geçerli olmakla birlikte saklı paylı mirasçının payı zedeleniyorsa tenkis söz konusudur. Her ikisi de hak düşürücü sürelere tabidir ve dayanakları farklıdır. Uygulamada güvenli yol, olayın ikisini de karşılıyorsa talepleri kademeli biçimde ileri sürmektir.
Mirasın Reddi Takvimiyle Çakışma
Terekede borç şüphesi varsa reddi miras süresi ayrıca ve hızlı biçimde işler. Vasiyetnameye itiraz hazırlığı yapılırken bu sürenin unutulması, mirasçıyı hem terekedeki borçlarla hem de sonuçsuz bir itirazla baş başa bırakabilir. Bu nedenle ilk hafta içinde terekenin aktif ve pasif kalemleri kaba biçimde de olsa listelenmeli, gerekiyorsa terekenin resmî defterinin tutulması talep edilmelidir.
Delil Hazırlığında Öncelik Sırası
- Vasiyetnamenin aslı veya onaylı örneği ile açılma tutanağı
- Mirasbırakanın vasiyetname tarihine yakın dönemdeki sağlık kayıtları
- Tapu, banka ve araç kayıtlarıyla tereke envanteri
- Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ya da bağış işlemi varsa ilgili belgeler
- Vasiyetnamenin düzenlenmesine tanıklık edenlerin kimlik bilgileri
Paylaşım Aşamasına Geçiş
İtiraz sonuçlanmadan paylaşım talebinden vazgeçilmemesi gerekir. Mirasçılık belgesinin alınması, terekeye temsilci atanması ve ortaklığın giderilmesi talepleri, itiraz sürecinden bağımsız olarak dosyanın ilerlemesini sağlar. Taşınmazlar üzerinde devir riski bulunuyorsa, açılacak dava ile birlikte tapu kaydına şerh verilmesi talebi ayrıca gerekçelendirilmelidir.
Yukarıdaki değerlendirme geneldir. Vasiyetnamenin türü, mirasçıların sayısı ve terekenin yapısı sonucu doğrudan etkiler; tebliğ evrakı elinize ulaştığında süre işlemeye başladığından, gecikmeden hukuki görüş almanız uygun olacaktır.